Deze column is geschreven door Hans Both.
Deze column is geschreven door Hans Both. Foto: Herman Ijssel

Ondernemen in Kampen Hans Both: Rechtsstaat

· leestijd 1 minuut Ondernemen in Kampen

In Nederland bestaat toenemende vrees dat steeds meer onrecht zal heersen en geen recht. Het begint er al mee dat we niet steeds meer weten wat ‘recht’ is. Immers, iedereen heeft zijn eigen waarheid. En dat zal de ander weten ook. 

Een land is een rechtsstaat als de macht van de overheid wordt beperkt door de wet. In Nederland als rechtsstaat hebben mensen fundamentele vrijheden. Het doel van de rechtsstaat is de bescherming van burgers tegen machtsmisbruik van de overheid. Burgers worden beschermd doordat ook de overheid zich aan de wet moet houden. De overheid mag de vrijheden en rechten van de burgers niet zomaar beperken of afpakken. In Coronatijd hebben we gezien dat in een handomdraai vrijheden worden ingeperkt. A la Henk Westbroek over vriendschap: ‘Een pakketje schroot, met een dun laagje chroom’.  Of: ‘Beschaving is een dun vernislaagje’. Je zit er zo doorheen.

In een rechtsstaat heb je fundamentele vrijheden en grondrechten, zoals: Recht op gelijke behandeling, Recht op persoonlijke levenssfeer, Vrijheid van meningsuiting van levensovertuiging. 

Deze vrijheden en rechten zijn niet absoluut, je kunt niet onbeperkt je gang gaan. De vrijheid van godsdienst betekent bijvoorbeeld niet dat je overal je geloof vrij kunt uitoefenen. Die vrijheid kan o.a. worden beperkt als de volksgezondheid bedreigd wordt. Vaag blijft wanneer daarvan sprake is. Als de kerk in Corona gewoon samenkomt en het virus onder gelovigen verspreidt en daarna ook de buren?

De scheiding van de machten is ook belangrijk. Het betekent dat de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht bij verschillende instellingen moeten liggen. De Kamer als de wetgevende macht maakt de wetten. De regering als de uitvoerende macht voert die wetten uit. De rechterlijke macht oordeelt of mensen zich wel of niet aan de wet hebben gehouden. Maar wat als de rechter klakkeloos en jarenlang de Belastingdienst volgt in de toeslagenzaken? Of 2 jaar doet over een vonnis in een handelszaak?

Zowel de overheid als de burgers moeten zich aan de wet houden. En nieuwe wetten mogen niet met terugwerkende kracht worden toegepast, tenzij deze voor de burger gunstiger is.

Wat ook belangrijk is in een rechtsstaat dat rechters op een onafhankelijke en onpartijdige manier oordelen. Er bestaan verschillende regelingen die daarvoor zorgen. Wanneer de regering het niet eens is met de uitspraak van een rechter, kan ze die rechter niet ontslaan. Maar wat als de rechters waren doorgegaan met de toeslagenzaken? En wat als de doorlooptijden nog verder oplopen? Het is echt schrikbarend om te zien dat niet onderkend wordt hoeveel ellende oplevert dat een rechtszaak zolang duurt. Ik verwacht meer eigen richting. Dat betekent dat mensen het recht in eigen hand nemen, omdat zij geen bescherming krijgen die hen toekomt. 

Hans Both, advocaat en voorzitter van Industriële Club Kampen

Nick de Vries

Nick de Vries