Chanoeka gevierd bij Margaretha met opperrabbijn en burgemeester
(door Maarten van Gemert)
KAMPEN – De Joden vieren dezer dagen hun lichtfeest, dat Chanoeka heet. Zaterdag werd de vierde van de acht kaarsen op de ’chanoekia’ ontstoken door opperrabbijn Binyomin Jacobs en burgemeester Sander de Rouwe. Dit vond voor het eerst plaats in de binnentuin van woon- en zorgcentrum Margaretha. Onder toeziend oog van een grote groep belangstellenden.
Vorig jaar werd voor de deur van het stadhuis stilgestaan bij Chanoeka. De kleinzoon van Jacobs, nu ook aanwezig, ontstak toen met de ’shamash’ (aansteekkaars) de kaarsen op de ’chanoekia’ (kandelaar). Nu was het voor de vijfde keer aan Binyomin Jacobs. Eerst stond Theo van Mierlo uitgebreid stil bij Jaap van Gelderen. De dit jaar overleden docent en historicus heeft veel betekend voor het behoud van de herinnering aan de, tot oktober 1942, grote Kamper Jodengemeenschap.
Samenloop
Jaap van Gelderen woonde de laatste jaren van zijn leven in Margaretha. „Vanaf de tweede verdieping”, vertelde Theo van Mierlo, „keek hij uit over de binnentuin.” Dat was niet de reden van de nieuwe locatie. „De ’Vrienden van Synagoge Kampen’ hadden dit al langer op het oog”, aldus Jeroen Kanis namens de organisatie. Dit was een mooie samenloop.
Hij was blij en vereerd om opnieuw burgemeester en opperrabbijn te mogen begroeten. De Rouwe zei dat ”je beter een kaars kunt ontsteken dan de duisternis vervloeken”. Hij noemde enkele kleine ’shamshen’ van deze tijd zoals Jelte, die het goede doel voordroeg van Serious Request. Ook refereerde De Rouwe aan het kerkasiel in de Open Hof, waar men zich inzet voor de medemens.
Samenleving
Jacobs reisde dit jaar al vaker af naar Kampen en IJsselmuiden. De opperrabbijn vertelde hoe de naam van aartsvader Abraham verwijst naar Adam, de eerste mens. „Zoals God hem vroeg ’Waar ben je Adam’,” zei Jacobs, „zo moeten wij ons afvragen waar we staan in de samenleving.”
Jacobs deed een oproep aan iedereen het vlammetje in zich te ontsteken om de duisternis te verjagen. De opperrabbijn kaartte kort het antisemitisme aan waardoor Joden hun ’chanoekia’ niet meer voor het raam durven te zetten. Hij zei dat je ’m ook uit het zicht kunt ontsteken.
Samengaan
Na deze woorden ontstak Jacobs samen met De Rouwe de vierde kaars. Het was zaterdag de vierde dag van het achtdaagse Chanoekafeest. Dit jaar want het feest volgt de joodse kalender en verschuift zo elk jaar. Het ritueel bestaat uit specifieke stappen en is omgeven met tradities zoals de zoetigheid die iemand van een Messiaanse gemeente uit Apeldoorn na afloop uitdeelde als variant op de ’soefganiot'. Voor en na de toespraken en het ritueel speelde de klezmerband Mishmash van Quintus passende muziek.
Kanis schatte het aantal aanwezigen bij Margaretha op ruim honderd, vergelijkbaar met vorig jaar bij het stadhuis. De vroegere proveniershuisjes in de binnentuin boden een sfeervoller decor dan het moderne, helverlichte stadhuis. Donderdag eindigt het Chanoekafeest. Tot dan blijft, als het goed is in alle joodse huizen, de ’chanoekai' branden.