Subsidies en vergoedingen moeten veehouders helpen bij bescherming tegen de wolf

KAMPEN - De wolf rukt op. Onlangs werd het dier weer in de gemeente Kampen gespot. Voor boeren en andere veehouders zitten hier gevolgen aan. Zo zullen zij zich moeten wapenen tegen de wolf en hun dieren beschermen. Maar hierbij staan ze er niet alleen voor. Vanuit de overheid zijn er verschillende subsidies en vergoedingen waar zij gebruik van kunnen maken.

“We hebben ongeveer 100 tot 120 wolven in Nederland”, vertelt wolvenconsulent van Overijssel Mark Zekhuis. “We hebben ook continu zwervers. Ze komen uit Duitsland, maar gaan ook weer weg.” De meeste aanvallen op vee worden veroorzaakt door deze zwervende wolven. “Die kennen de weg niet en zoeken vaak een partner. Vaak gaat dit om jonge wolven die hun roedel verlaten en zoeken naar een nieuw leefgebied.”

Verdubbeling

Meestal doen ze dat in het voor- en in het najaar, zegt Zekhuis. Het aantal dieren wat aan zijn einde komt door de wolf stijgt. Zo blijkt uit cijfers van Bij12, de organisatie die cijfers over wolvenaanvallen bijhoudt. In 2023 werden ruim 1.000 dieren gedood door de wolf. In 2024 is dit aantal bijna verdubbeld naar bijna 1.900 gedode dieren. In de eerste twee maanden van dit jaar ligt het aantal dieren dat vermoedelijk (de onderzoeken lopen nog om zeker te weten dat een wolf de dader is) door de wolf op 775. 

Dat er steeds meer wolven in Nederland zijn bevestigt de wolvenconsulent. “Het aantal wolven in Nederland neemt toe. Dat zou kunnen betekenen dat de schade toeneemt, maar in Duitsland zien we dat door goede voorzorgsmaatregelen het aantal schademeldingen afvlakt, ondanks de toename van het aantal wolven. Dat is wel het bewijs dat goede afrastering werkt.”

Veehouders zullen dus moeten leren samenleven met de wolf in Nederland. “We hebben in Europa gezegd dat we de grote dieren gaan beschermen.” In Europese wetgeving ligt vastgelegd dat dieren, zoals de wolf niet bejaagd of verjaagd mogen worden. “In ongeveer de helft van Europa is de wolf nooit weggeweest, daar zijn ze gewend om hun vee te beschermen tegen de wolf. Nu is de wolf na 150 jaar weer terug en vee-eigenaren moeten leren daar mee rekening te houden.”

Vergoeding

Maar hierin worden boeren en andere vee-eigenaren niet aan hun lot overgelaten. Zo worden de dieren, waarvan uit onderzoek blijkt dat zij gedood zijn door de wolf, voor 100 procent vergoed. Iemand die vermoedelijk te maken heeft gehad met een wolvenaanval moet dit melden bij Bij12. Hierna moet dna-onderzoek uitwijzen of daadwerkelijk de wolf de dader is geweest. 

“De emotionele schade, stress en het extra werk voor de boer zitten niet bij die vergoeding.” Daarnaast kan het zo zijn dat bijvoorbeeld drachtige schapen die de aanval hebben overleefd, door de stress hun lam dood ter wereld brengen. “Dat is heel moeilijk om te herleiden of dat door de wolf komt of dat er iets anders is gebeurt”, legt Zekhuis uit. “Dat wordt niet gecompenseerd, want de bewijslast is heel erg lastig.”    

Deze vergoeding bestaat nu zo’n drie jaar en daar gaan hoogstwaarschijnlijk zeker nog drie jaar bijkomen. “De bedoeling is uiteindelijk wel dat de eigenaren hun vee goed gaan beschermen. Een eigenaar is verplicht zijn dieren goed te beschermen. Dat is bij ziektes, plagen of ze in noodweer laten staan.” Maar dus ook voor de wolf. 

Afrastering

Een van de mogelijkheden om dat te doen is het weiland afrasteren met een wolfwerend raster waar het vee staat. Hiervoor kunnen boeren en andere vee-eigenaren bij de provincie subsidie aanvragen. “De kosten van nieuwe rastering wordt voor ongeveer 80 procent vergoed.” De wolvenconsulent hoort ook dat er vaak kritiek is op de afrastering, die niet altijd zou werken. “Helemaal 100 procent wolfwerend is heel moeilijk. Het is net als je huis inbraakvrij maken. Er is altijd wel weer een inbreker die het toch wel lukt.”

Het plaatsen van de afrastering kost alleen wel wat extra tijd. Zeker wanneer het gaat om zogenaamde flexrasters. De tijd die het kost om de omheining te plaatsen en verplaatsen wordt niet vergoed. Maar hier zijn volgens Zekhuis, ook vrijwilligers voor te vinden die graag een handje meehelpen.

“Boeren hebben nu vaak nog te weinig voorzieningen, ze hebben soms maar twee draadjes.” Zekhuis hoopt dat de veehouders allemaal inzien dat de wolf niet meer weggaat. “Er is nu subsidie en mensen hebben tijd om te wennen om samen te leven met die wolf. We helpen ze financieel, maar op een gegeven moment houdt die subsidie op.”