Ook tuinders in IJsselmuiden moesten kiezen: groeien of stoppen

REGIO - Moet je als tuinder investeren in steeds grotere kassen en specialiseren, of kies je voor kleinschaligheid en diversiteit? Dat dilemma staat centraal in de muzikale theatervoorstelling De Kas Kraakt, die op 6 en 7 november te zien is in het Vestzaktheater in Kampen. Het verhaal van deze voorstelling komt oorspronkelijk uit Twello, maar een interview met Bert Brink, voormalig tuinder uit IJsselmuiden, laat zien dat dit vraagstuk ook tuinders en ondernemers in IJsselmuiden en Kampen al jarenlang bezighoudt.

Tuinders vormen net als boeren een gemeenschap. Dat was vroeger nog meer. Ook bij Brink. Iedereen was tuinder in de buurt, ook in de familie. Het waren kleine tuinderijen, het Barendrechts model: glas en volle grond. IJsselmuiden was vooral bekend om witlof, eerst in de grond, later witloftrek op water.

Als gevolg van de financiële crisis was het van 2010 – 2015 één grote misère in de tuinbouwsector. Dat leidde uiteindelijk tot stoppen van zijn bedrijf.

Gelukkig kon hij bij het bedrijf dat inmiddels was overgenomen, blijven wonen. Hij kon ook verder met ander werk, meestal in de tuinbouw: zoals nu, bedrijfsleider van een paprikabedrijf in Marknesse. Dat is ruim 20 ha glas en gaat uitbreiden naar nog eens 20 ha glas erbij.

Voor Bert was ondernemerschap de belangrijkste drijfveer, reageren op de markt en de technologie. Het betekende voor hem, investeren in nieuwe technieken en aanpassen aan de eisen die bijvoorbeeld de veiling stelde.

Toch ging hij op enig moment ook kijken of hij een bedrijf dat meer gericht was op een direct consumentencontact, samen met anderen kon overnemen. “Maar misschien zat ik al te veel op het ondernemerspad van schaalvergroting en modernisering om dat soort alternatieven echt te onderzoeken,” aldus Bert.

Veel steun heeft Bert altijd van zijn geloof gehad, van de kerkelijke omgeving. In ieder geval gaf hem dat een geloof in de toekomst, dat het goed zou komen. Maar ook de steun van de gemeenschap en, het belangrijkste, zijn gezin waren essentieel.

De ontwikkelingen haalden niet alleen Bert, maar ook de tuindersfamilie uit De Kas Kraakt uiteindelijk in. Tuinderszoon Gert Jan Jansen baseerde de toneelvoorstelling op zijn eigen familiegeschiedenis. Terwijl in de jaren zestig van de vorige eeuw de tuinbouw steeds grootschaliger en moderner wordt, wil vader Jansen niet meegaan met die ontwikkelingen. In plaats daarvan probeert hij vast te houden aan afwisseling en kleinschaligheid; volgens hem is dat beter voor mens en natuur. Zijn geloof speelt daarbij, net als bij Bert, een belangrijke rol. Het geeft hem houvast in zijn overtuiging dat hij op deze manier moet blijven ondernemen. Die overtuiging botst echter met de economische werkelijkheid. De gevolgen daarvan hebben een ingrijpende invloed op hem en zijn familie.

Het verhaal van Bert maakt duidelijk dat het dilemma waarmee de familie Jansen worstelde niet voorbehouden is aan omgeving Twello of de jaren zestig. Integendeel, deze thema’s zijn ook in Kampen en omgeving actueler dan ooit.

En de voorstelling gaat om meer dan alleen ondernemerskeuzes. Gert Jan: “Boven op de vraag van de bedrijfsmatige keuzes ligt die van de zingeving. Die speelde voor mijn vader een nog belangrijkere rol: waarvoor wil ik leven? Hoe zorg ik voor de aarde en mijn omgeving? En hoe vertaal ik die uitgangspunten in mijn bedrijf? Die worsteling is voor veel mensen, binnen en buiten de landbouw, nog altijd herkenbaar en vormt de kern van de voorstelling.”

Na de voorstelling volgt een gesprek met de zaal over de voorstelling en de lessen voor de situatie nu. Dat gesprek wordt ingeleid door een ondernemer die met zijn bedrijf midden in de huidige transitie staat. Op vrijdagavond pitcht Jacob van Emst, eigenaar van het landbouw- en natuurconcept WEIDE uit Hattem. Zaterdagmiddag vertellen Gea Overweg en Jaap Boersma over hun initiatief Het 8ste Werk aan de Zwartendijk in Kampen.

De Kas Kraakt is op vrijdag 6 november om 20.00 uur en op zaterdag 7 november om 15.00 uur te zien in het Vestzaktheater in Kampen. Ook is de voorstelling te zien in Doesburg, Twello (uitverkocht), Wijhe (uitverkocht) en Zutphen (uitverkocht). Kaarten kosten 17,50 euro (kindertickets 8,50 euro) en zijn verkrijgbaar via dekaskraakt.nl/tickets. Het laatste nieuws is te volgen via de Facebook en Instagram van De Kas Kraakt.

Spot jij iets dat niet klopt of heb je een aanvulling? Meld het hieronder. Heb je mooie foto’s gemaakt of een leuk filmpje van dit evenement? Deel ze dan via de links onder dit artikel.