College mist oproepen tot behoud sluis
· leestijd 3 minuten Algemeen(door Maarten van Gemert)
De snelle sloop van de uitwateringsluis aan de Noordweg vorige week maandag heeft veel reacties los gemaakt. Na de archeologische ontdekking ruim een maand geleden is er veel over geschreven en gediscussieerd. Burgemeester en wethouders geven aan hiervan laat of geen kennis te hebben genomen waardoor oproepen tot behoud niet werden gehoord. Het college van b en w benadrukt dat zij de juiste procedures heeft gevolgd en dat alles goed gedocumenteerd is.
Tijdens het bouwrijp maken van de grond bij De Hagen, voor de Buitenhaven, kwam een unieke schut- en keersluis uit 1870 tevoorschijn waarvan “uit raadpleging van gemeentedossiers uit onder andere 1959 op te maken valt dat de sluis geheel gesloopt zou zijn”, zo schreef het college vorige week aan de gemeenteraad. Dit bleek niet het geval te zijn. Vanwege de verontreiniging van het voormalige gasfabriekterrein was er ter plekke geen archeologisch onderzoek gedaan en de stadsarcheoloog had in maart het terrein al vrij gegeven. Twee weken na het bloot leggen van de sluis verschenen er publicaties in lokale en regionale media over de destijds naar vernieuwend concept gebouwde sluis. Ook landelijk vakmedia als De Erfgoedstem en Archeologie Online schonken aandacht aan de unieke vondst en op social media groeide de belangstelling en discussie.
Geen reactie
In aanvang, drie weken geleden, verwees projectwethouder Geert Meijering door naar wethouder Martin Ekker (monumenten) die aangaf ”nog niets gehoord te hebben van zijn stadsarcheoloog Alexander Jager”. Daarna ging Ekker met vakantie en verwees hij terug naar Meijering en door naar Bort Koelewijn. Deze heeft archeologie in zijn portefeuille maar burgemeester Koelewijn geeft aan “pas het weekeinde voor de sloop de signalen te hebben opgepikt” waarin opgeroepen werd tot behoud, of tenminste gedegen onderzoek, van de sluis. Stichting BEB (Behoud Erfgoed Brunnepe) had echter al vijf weken geleden melding gemaakt en SSK (Stichting Stadsherstel Kampen) heeft het college twee weken geleden een brief gestuurd waar Meijering aangeeft ”van gehoord te hebben”. In een brief aan de gemeenteraad stelt het college eind vorige week dat er contact is geweest met alle partijen waaronder BEB maar secretaris Edy Prick ontkent dit. Wel heeft Prick per e-mail contact met de stadsarcheoloog. Annie van ’t Zand geeft als secretaris van de SSK aan dat de SSK nooit een reactie heeft gehad op haar dringend verzoek.
RCE & Heemschut
In een bericht op de website en in een brief aan de gemeenteraad laat de gemeente weten dat zij de juiste procedures heeft gevolgd. Zo is er onder andere melding gemaakt bij het RCE (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed) maar daar is alleen een rapportage achteraf verplicht. Heemschut heeft geen goed woord over voor de handelwijze van gemeente Kampen, zoals in het verleden vaker is voorgekomen. In 1962 was Heemschut al eens ”boos” toen de gemeente ”was vergeten dat de fraaie Cellebroedersbrug op de voorlopige monumentenlijst stond”. Directeur Karel Loeff plaatst veel kanttekeningen bij de huidige vernietiging van historisch erfgoed. Op Facebook suggereren mensen dat Kampen de landelijke Erfgoedprijs, die ze twee jaar geleden uitgereikt kreeg, terug moet geven.
Commotie
Gisteren heeft burgemeester Koelewijn gereageerd op alle commotie. Hij trekt het initiatief naar zich toe en geeft aan het RCE verzocht te hebben onderzoek te doen naar de sloop. Het RCE liet vorige week op Facebook al weten ”kennis van het bericht genomen te hebben en het bericht te hebben doorgestuurd naar een van onze consulenten.” Koelewijn vraagt nu expliciet om een afweging van het RCE of de gemeente juist gehandeld heeft in het volgen van het oordeel van de stadsarcheoloog.
Ook was gisteren op deze website te lezen dat Koelewijn constateerde dat de gemeente het niet snel goed kon doen: ”Volgens een vooringenomen verwachting zou de sluis niet behouden worden om geen vertraging in de bouw van het parkeerdek op te lopen.” In reacties op social media lijkt deze suggestie nà de ”stiekeme sloop” (Archeologie Online) echter vaker genoemd te worden dan vooraf.
Tenslotte bevestigde de burgemeester, die archeologie in zijn portefeuille heeft, dat de stadsarcheoloog aanspreekpunt en autoriteit is. Het college van b en w vertrouwt op zijn expertise ofschoon de stichtingen niet overtuigd zijn van zijn competentie. Bouwkundig gezien kan er geen verontreiniging in de sluis zitten, stelt monumentenkenner en bouwdeskundige Ernst Hupkes. Tegen de stelling van Jager dat het gevonden deel ”slechts een omhulsel is” ageert Berry Zandbergen namens Stichting BEB met de tegenwerping dat ”het duidelijk een deel van de sluis is, zoals te herleiden is op oude foto’s. De sporen zijn nog duidelijk zichtbaar. Slechts het ijzer zelf, zoals de deur en de rails, ontbreken.” ”Evenals het water”, sluit hij af met een knipoog.
Goed vastgelegd
Behalve het feit dat het college van b en w erop hamert dat ze de juiste procedures heeft gevolgd, benadrukt ze ook dat er slechts een restant van de keer- en schutsluis boven de grond gekomen. BEB en SSK spreken deze geringschatting met klem tegen in hun brieven aan het college. Ze zijn echter slechts gehoord door de stadsarcheoloog en er komen geen rapportages op tafel die volgens BEB verplicht zijn, zoals een Programma van Eisen. De gemeente, die meerdere belangen kent als hoeder van erfgoed en publiek belang en aanjager van toerisme maar ook als grondeigenaar, opdrachtgever van het parkeerdek en organisator van de Hanzedagen, volgt de conclusie van haar stadsarcheoloog. Tenslotte wijst de gemeente op de uitgebreide documentatie van de sluis en bijbehorende verdwenen gracht, destijds bij de bouw en demping en nu door bevoegde instanties. De gemeente stelt dat hiermee de unieke uitwateringsluis van Johannes Swets Azn. voldoende is vastgelegd voor het nageslacht en kon het worden gesloopt.
