Welke Verrassende Energiebronnen Kunnen Concurreren met Olie?

Olie speelt al meer dan een eeuw een centrale rol in de wereldeconomie. Toch komen er steeds meer alternatieve energiebronnen op die delen van die rol kunnen overnemen, soms uit onverwachte hoek.

Waarom het zo moeilijk is om olie te vervangen

Wie kijkt naar de actuele brent olie koers, ziet hoe belangrijk olie nog altijd is voor de internationale economie. Veranderingen in vraag, productie of geopolitieke spanningen kunnen snel gevolgen hebben voor energieprijzen en bedrijven over de hele wereld.

Olie is bovendien veel meer dan alleen brandstof voor auto’s. Het wordt gebruikt in de luchtvaart, scheepvaart, industrie en petrochemische sector. Dat maakt volledige vervanging ingewikkeld. Een alternatief moet niet alleen voldoende energie leveren, maar ook betaalbaar, betrouwbaar en op grote schaal beschikbaar zijn.

Toch verandert het energiesysteem snel. Volgens het Internationaal Energieagentschap kwam in 2025 meer dan een kwart van de groei van de wereldwijde energievraag voor rekening van zonne-energie. Olie groeide nog wel, maar aanzienlijk langzamer.

Afval als nieuwe energiebron

Een van de opvallendste alternatieven voor fossiele brandstoffen is afval. Organisch afval uit huishoudens, landbouw en voedingsbedrijven kan worden omgezet in biogas. Na verdere verwerking ontstaat biomethaan, dat in sommige toepassingen aardgas kan vervangen.

Ook gebruikte oliën, vetten en andere reststromen kunnen worden verwerkt tot biobrandstoffen. Dat maakt afval ineens een waardevolle grondstof.

Het voordeel hiervan is duidelijk: materiaal dat anders weinig waarde heeft, krijgt een tweede leven. Tegelijkertijd zijn er grenzen. Er is simpelweg niet genoeg geschikt afval om de volledige wereldwijde vraag naar olie te vervangen.

Algen als grondstof voor brandstof

Algen klinken misschien niet als een logische concurrent van olie, maar wetenschappers en bedrijven onderzoeken al jaren hoe ze kunnen worden gebruikt voor de productie van brandstoffen.

Bepaalde soorten algen bevatten veel olieachtige stoffen. Deze kunnen worden verwerkt tot brandstoffen die in theorie bruikbaar zijn voor bijvoorbeeld vliegtuigen en andere vormen van transport.

Een interessant voordeel is dat algen niet noodzakelijk op landbouwgrond hoeven te groeien. Daardoor hoeven ze minder direct te concurreren met voedselproductie. Het grote probleem blijft echter de prijs. Grootschalige productie en verwerking zijn technisch mogelijk, maar economisch nog moeilijk te laten concurreren met traditionele brandstoffen.

Waterstof voor industrie en zwaar transport

Waterstof krijgt veel aandacht, hoewel het technisch gezien een energiedrager en geen primaire energiebron is. Vooral groene waterstof, geproduceerd met elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, kan interessant worden.

Voor gewone personenauto’s lijkt elektriciteit vaak eenvoudiger en efficiënter. Bij andere toepassingen ligt dat anders. Denk aan staalproductie, scheepvaart, zwaar transport en bepaalde industriële processen. Juist daar kan directe elektrificatie ingewikkeld zijn.

IRENA ziet daarom een belangrijke mogelijke rol voor waterstof in sectoren waar andere oplossingen minder praktisch of duurder zijn. De ontwikkeling staat echter nog relatief vroeg. Het IEA meldt dat de productie van waterstof met lage emissies in 2025 wel sterk groeide, maar nog steeds slechts een klein deel van de totale waterstofproductie vertegenwoordigt.

Energie uit de aarde

Geothermische energie gebruikt warmte die diep onder het aardoppervlak aanwezig is. Het grote voordeel hiervan is dat de bron niet afhankelijk is van zonlicht of wind.

In gebieden met geschikte geologische omstandigheden kan geothermie vrijwel continu warmte of elektriciteit leveren. Dat maakt de technologie interessant als aanvulling op zonne- en windenergie.

Er bestaat bovendien een opvallende link met de olie-industrie. Oliebedrijven beschikken over veel kennis van boren, ondergrondse reservoirs en grootschalige projecten. Het IEA ziet daarom groeimogelijkheden voor olie- en gasbedrijven binnen geothermie.

Golven en getijden

De zee bevat enorme hoeveelheden bewegingsenergie. Getijden zijn bovendien zeer voorspelbaar, terwijl golven bijna voortdurend energie naar kustgebieden brengen.

Technologieën kunnen deze beweging omzetten in elektriciteit. Toch staan golf- en getijdenenergie nog ver achter op zonne- en windenergie. Installaties moeten bestand zijn tegen zout water, stormen en sterke stromingen, waardoor bouw en onderhoud duur kunnen zijn.

IRENA ziet oceaanenergie voorlopig dan ook vooral als een aanvullende energiebron in plaats van een dominante technologie.

Brandstof uit planten en restproducten

Biobrandstoffen behoren inmiddels tot de bekendere alternatieven voor olie, maar nieuwe productiemethoden maken ze interessanter. In plaats van alleen gewassen zoals maïs of suikerriet te gebruiken, kan brandstof ook worden gemaakt uit afvalvetten, landbouwresten en andere restproducten.

Vooral in de luchtvaart en scheepvaart kan dit belangrijk zijn. Grote vliegtuigen volledig elektrisch laten vliegen is bijvoorbeeld veel moeilijker dan een elektrische personenauto bouwen.

Bio-energie kan daardoor vooral waardevol zijn in sectoren waar weinig praktische alternatieven bestaan. Tegelijkertijd moet productie zorgvuldig worden georganiseerd, omdat grootschalige biomassa ook gevolgen kan hebben voor landgebruik, voedselproductie en biodiversiteit.

Niet één winnaar, maar een mix

Waarschijnlijk zal geen enkele verrassende energiebron olie volledig vervangen. Het toekomstige energiesysteem lijkt eerder een combinatie te worden van elektriciteit uit zon en wind, batterijen, waterstof, geothermie, biobrandstoffen en mogelijk kleinere bijdragen van technologieën zoals golfenergie.

Dat proces is al zichtbaar. Hernieuwbare elektriciteit is op veel plaatsen economisch concurrerend geworden. Volgens IRENA produceerde 91% van de nieuw geïnstalleerde grootschalige hernieuwbare capaciteit in 2024 elektriciteit tegen lagere kosten dan het goedkoopste nieuwe fossiele alternatief.

De echte concurrent van olie is daarom waarschijnlijk geen wonderbrandstof. Het is een groeiende verzameling technologieën die ieder een deel van het werk overnemen dat olie vandaag nog doet.

Dit artikel is een bijdrage van een externe partij en valt buiten de verantwoordelijkheid van Brugmedia. Daarnaast geeft Brugmedia geen financieel advies en dit artikel moet niet als zodanig opgevat worden.