Nieuwe conservatrice SMK mag Malerdrieluikpuzzel vervolgen
· leestijd 1 minuut Algemeen(door Maarten van Gemert)
KAMPEN – Met trots heeft Stedelijk Museum Kampen (SMK) de twee gerestaureerde zijluiken van een Malerdrieluik uit de zestiende eeuw gepresenteerd. René van Mierlo mocht het resultaat van een jaar noeste arbeid onthullen. Als conservator was het zijn laatste optreden. Zijn opvolger is vorige maand aangetreden. Loes Scholten mag de puzzel vervolgen die het drieluik vormt. Het middelste deel ontbreekt, de schilder is onzeker en de klus kostte de restauratrices hoofdbrekens.
„De vis onder Jezus’ voet werd steeds meer een paling.” Met voorbeelden werd de puzzel geschetst die de restauratie vormde van de twee zijluiken, bij het opruimen van het museumdepot teruggevonden. Voor het restauratieproces werd de benedenzaal ingericht zodat bezoekers het konden volgen. René van Mierlo had de restauratie al lang op zijn verlanglijstje. Loes Scholten neemt het stokje over en ziet volop punten voor vervolgonderzoek.
Puzzelen
Van Mierlo vertelde dat het schilderij sinds 1976 tot de collectie van Stedelijk Museum Kampen behoort. Vele jaren heeft het echter in het depot gestaan. „Eind 2022 is begonnen met flink vooronderzoek,” vertelde de vertrekkend conservator, „en het restaureren op zaal was een goede zet.” Zo konden bezoekers het proces volgen en in contact komen met de beide restauratrices, Johanneke Verhave en Susanne Stangier. In april vorig jaar startten ze na veel onderzoek met de restauratie. Verhave noemde dat een 3-in-1-puzzel. Kamper Nieuws maakte een reportage over het restauratieproces.
Puzzellagen waren de vraag naar het heftig bestaan van de panelen in de afgelopen 500 jaar, naar de maker en de bestemming en ten slotte: hoe de delen weer tot één geheel te maken?
René van Mierlo onthult de gerestaureerde zijluiken (foto: Maarten van Gemert)
Ontdekkingen
De schilderijen worden geassocieerd met Ernst Maler maar bij de twee werken komen ook andere namen in beeld. De werken zouden uit 1548 stammen maar in een hoekje werd een ondertekening van 1540 gevonden. Acht jaar op de ezel gestaan?
Stangier liet foto’s rondgaan van een ander detail. Bij het schoonmaken van de slang, bleek die bedekt met zeer oude verf. In oude teksten werd daarover iets teruggevonden. De slang zou wel eens weggeverfd geweest kunnen zijn. Ook vertelde de restauratrice hoe ze op Hemelvaartsdag aan het werk ging. Onderweg naar het museum passeerde ze mensen die met passie het Woord van God verkondigden. En ze ontdekte die dag God de Vader, vertelt ze met een knipoog, toen ze in de hoek rechtsboven ging schoonmaken.
Onderzoeken
Genoeg stof tot vervolgonderzoek, een kolfje naar de hand van Loes Scholten (38). Zij is per 20 mei begonnen als opvolger van René van Mierlo. Scholten komt uit het oosten des lands en heeft een onderzoeksachtergrond. In 2009 studeerde ze af bij Artez en in 2013 aan de Radbouduniversiteit als kunsthistorica, waar ze onderzoek bleef doen.
Terugkijkend heeft ze al vroeg een band met Kampen gelegd. Bij haar eerste onderzoek, op de middelbare school, keek ze naar de symboliek en de grappige punten in de schilderijen van… de Kamper schilder Hendrik Avercamp. Voor Scholten, veertien jaar samenwonend en twee jonge kinderen, is de cirkel rond. Nu nog voor de zijluiken van…. Ernst Maler?
Johanneke Verhave wijst haar collega Susanne Stangier op een detail (bron: SMK)
..
