Mensen achter vergeten oorlogen komen tevoorschijn in café Paatje
· leestijd 2 minuten Algemeen(door Maarten van Gemert)
KAMPEN – Veel ogen kijken je aan als je café Paatje binnenkomt. Sommige keren zich juist af. Op de wanden van de lees- en studiezaal in de Stadskazerne hangen uitvergrote foto’s van vergeten mensen uit vergeten oorlogen. Lieuwe Siebe de Jong geeft ze een gezicht met zijn camera. Voor noodhulporganisatie ZOA reist hij naar crisisgebieden die het nieuws niet halen. Het resultaat is een indrukwekkende expositie.
Vandaag, zaterdag 11 januari, zou hij weer naar Syrië afreizen maar die reis is uitgesteld. Het bleef deze week bij een trip naar Kampen, naar café Paatje waar het doorgaans rustig is. Nu lijken de foto’s stilte af te dwingen. Mensen komen naar de zaal op de eerste verdieping van de Stadskazerne om te werken, te lezen of te studeren. Voor de wisselende tentoonstellingen krijgt momenteel Lieuwe Siebe de Jong alle ruimte. Tot eind januari toont de Zwollenaar een selectie van de foto’s die hij maakte in crises wereldwijd. Soms willen de ’verwaarloosde’ oorlogsslachtoffers, hoe gehavend ook, juist graag op de foto. Als een schreeuw om aandacht.
De Jong legde in Oekraïne een spelend meisje vast na een bombardement (foto: Maarten van Gemert)
Hinkend
Gamareldin (14) uit Soedan trok hinkend door de woestijn nadat hij zijn been verloor bij een raketaanval. Zijn vlucht voor het rebellenleger wil hij de wereld laten zien. Zo wil ook Habiba laten zien wat er gebeurt in haar land. De Nigeriaanse vrouw bleef alleen achter met vier kinderen nadat haar man onthoofd was, samen met tientallen andere boeren. Of de tiener Keyrat uit Ethiopië die vluchtte na ooggetuige geweest te zijn van een slachtpartij bij de buren die met machetes in stukken werden gehakt in een etnisch conflict tussen de Oromo en Somali.
De Jong wil de statistieken een gezicht geven. Maar zelfs die statistieken zijn vaak in het westen onbekend. Want wie kent de zich herhalende hongersnood in Noord-Afrika? In Soedan dreigen dit jaar zes miljoen mensen te sterven van de honger, de grootste humanitaire ramp ooit, volgens De Jong. Daarom treffen die foto’s hem vandaag het meest.
Spelend
Fotograaf en filmmaker Lieuwe Siebe de Jong ziet ook de kracht van mensen. Hij wil niet enkel ’zielige’ plaatjes schieten. Hij wil verhalen uit oorlogsgebieden vertellen en laten zien. Uit vergeten gebieden maar ook uit bijvoorbeeld Oekraïne, dat in Europa wel volop aandacht krijgt. Hij is daar al een paar keer geweest en filmde een meisje, onschuldig spelend met haar kat… in haar gebombardeerde slaapkamer.
Soms krijgt De Jong de kans om een crisisgebied binnen te gaan omdat hij niet komt als (ongewenste) journalist maar als hulpverlener. Hij prijst echter de ’echte’ hulpverleners, vaak binnen de lokale bevolking, die hem het werk mogelijk maken voor ZOA, een christelijke noodhulp- en wederopbouworganisatie voor mensen in crisisgebieden. Naast Syrië heeft De Jong dit jaar weer Oekraïne en Soedan op de agenda staan. Vorig jaar was hij in Congo maar ”Soedan verdient nu echt prioriteit”.
Studerend in café Paatje onder twee foto’s van De Jong (foto: Maarten van Gemert)
Strijdend
Vanuit een christelijke levensovertuiging biedt ZOA, gevestigd in Apeldoorn en opgericht in 1973, hulp aan mensen die getroffen zijn door een natuurramp of een gewapend conflict, ongeacht hun religie of afkomst. Sinds 2020 werkt De Jong voor deze organisatie waarmee zijn studie ontwikkelingshulp toch nog van pas kwam. In 2013 rondde hij de studie International Development af in Wageningen. De vader van twee jonge kinderen, zelf in 1988 geboren in Oosterwolde (FR), vond aanvankelijk geen werk waarin hij iets voor anderen kon betekenen.
Nu doet hij dat op risicovolle wijze maar hij let op en begeeft zich niet in echte frontlinies. Juist het leed achter de linies wil hij in beeld brengen, strijdend tegen onrecht en de grote contrasten in de wereld. Het rijke, met vrede gelauwerde Westen wil hij daarvan doordringen. De Jong toont in café Paatje veel leed. Voor wie het zien wil. Dan wordt dat beloond met eveneens zicht op kracht. En sprankjes hoop. Bij de mensen achter vergeten oorlogen die tevoorschijn komen in café Paatje. Tot eind januari in de Stadskazerne.
De wand van café Paatje in de Stadskazerne met een foto van De Jong (foto: Maarten van Gemert)
