Column Natuurvereniging IJsseldelta: Terug naar vroeger?
· leestijd 1 minuut AlgemeenDit jaar viert Natuurvereniging IJsseldelta haar 60-jarig jubileum. Bij de voorbereiding voor de viering hiervan stuitte ik op een lijst met waarnemingen van weidevogels van Zwier Stoel uit 1970. In de Mandjeswaard – gelegen tussen het Ganzendiep en het Zwarte Meer – telde Zwier 189 kieviten, 429 grutto’s, 30 tureluurs, 47 scholeksters en 50 kemphanen. Fantastische aantallen, die mij doen denken aan mijn jeugd, toen ik als jongetje door de Urkersteeg in Zwolle fietste. Kieviten probeerden mij weg te lokken bij hun nesten, ook al had ik geen kwaad in de zin.
Dat er sindsdien veel veranderd is, blijkt als ik onze Weidevogelwerkgroep vraag naar de aantallen van 2024. Op het land van negen boeren in de Mandjeswaard werden 34 legsels van kieviten geteld, drie van grutto’s en één van scholeksters. Kemphanen en tureluurs worden er al jaren niet meer gezien. Wat we in de afgelopen 50 jaar wel zagen was schaalvergroting, de komst van eiwitrijk maar vogelonvriendelijk raaigras en een verlaging van het grondwaterpeil. Het uitroepen van de grutto tot “nationale vogel” (2015), programma’s als “agrarisch natuurbeheer” (2016) en “Aanvalsplan Grutto” (2020) hebben de achteruitgang van weidevogels niet kunnen stoppen. In 2024 startte de Europese Commissie zelfs een “inbreukprocedure” omdat Nederland de Vogelrichtlijn onvoldoende naleeft. Genoeg reden tot zorg dus.
Het is makkelijk om boeren de schuld te geven van de achteruitgang van weidevogels, maar deze beroepsgroep zit klem: zolang schaalvergroting vereist is om bedrijven levensvatbaar te houden, gaan boeren torenhoge leningen aan bij banken en blijven ze afhankelijk van de agro-industrie. Voorlopig lijkt de enige oplossing een forse uitbreiding van het “agrarisch natuurbeheer” en dan vooral de aanleg van plas-drasgebieden en de terugkeer naar kruidenrijk grasland: boeren krijgen daar namelijk een vergoeding voor.In het participatietraject voor de Omgevingsvisie van Kampen heeft de Natuurvereniging daarom gepleit voor een verhoging van de grondwaterstand bij alle oude waterlopen op Kampereiland en in de Mandjeswaard. En om aan weerszijden daarvan een strook van 25 meter aan te leggen met kruidenrijk grasland. Onze weidevogels zullen er blij mee zijn. Net als natuurliefhebbers die graag door de polder fietsen.
Bart Zeven
www.natuurverenigingijsseldelta.nl
