Rubriek Hoe ver-zin je het: Wat neem je waar?

Elske en Karin de Lange zijn voorgangers bij de Vrijzinnigen Kampen. Hier wisselen moeder en dochter hun gedachten met elkaar uit.

Aan het einde van jouw vorige stuk stelde je de vraag: In hoeverre kan en wil ik het ‘vreemde’ van de andere mens in mijn leven toelaten? Je geeft daarbij aan dat je merkt afwisselend open te staan en je af te sluiten.

Daar speelt voor mij nog iets anders mee. Wanneer het ‘vreemde’ voor mij onbekend is,ben ik niet eens in staat het ‘vreemde’ tegenover mij waar te nemen. Hermeneutiek houdt zich met dit verschijnsel bezig. De term hermeneutiek is afgeleid van de Griekse god Hermes, de boodschapper-god. Hermes moet een vertaalslag maken tussen de twee werelden van de goden en de mensen om de boodschap van de goden begrijpelijk te maken.

Uitgangspunt van de hermeneutiek is dan ook dat je alleen vanuit eigen kennis nieuwe informatie kan begrijpen. Ontbreekt elk raakvlak met het nieuwe dan valt er niets te begrijpen of waar te nemen. 

Dat niet kunnen waarnemen kan je voor jezelf onderzoeken met het filmpje van De onzichtbare gorilla van F.J. Mosterd. Zes basketballers spelen daarin met een bal. De vraag waarmee je gaat kijken, is: Hoe vaak wordt de bal over gespeeld? Na het zien van de beelden volgt de vraag: heb je de gorilla gezien? Ik dus niet, net als de meeste mensen. Pas bij herhaling van de beelden, zag ik de enorme gorilla! Er is ook een vervolg op dit filmpje gemaakt. Ga maar kijken en laat je verrassen.

Wat zie je wel, wat niet? Het wordt voor een belangrijk deel bepaald door je eigen gesitueerd zijn. Waar stond je wieg, wie heb je ontmoet? Recent kwam ik van verschillende kanten de uitspraak tegen dat er in Nederland geen armoede meer is. Er is toch voldoende in dit land? Door met elkaar in gesprek te gaan kon ik laten zien dat armoede nog steeds breed verspreid is in ons land. Vaak is dat verborgen. Maar heb je het eenmaal gezien, dan kan je er niet meer omheen.

Door gebeurtenissen kunnen levensvragen ontstaan, je gaat dan anders kijken. Ziekte en dood verkleinen je wereld en daarmee ook je blikveld. Je gaat andere prioriteiten stellen. Voor zover ik kan overzien wordt vooral het sociale aspect belangrijker. De waarde van de mensen om je heen wordt groter. Materiële zaken verliezen meer en meer hun betekenis.

Recent las ik hier een verhaaltje over. Een vader die druk bezig was op zijn computer, was de vragen van zijn dochtertje zat. Hij scheurde een afbeelding van de wereldkaart uit een tijdschrift, knipte deze in stukjes en liet zijn dochtertje de puzzel leggen. Tot zijn verrassing was ze heel snel klaar. Op zijn vraag hoe ze het had gedaan, antwoordde ze haar vader: ‘Ik had gezien dat op de achterkant een mens stond. Ik heb eerst de mens in orde gemaakt en daarna was ook de wereld in orde.

Dat is ook een belangrijke oproep in het Oude Testament om voor de weduwe en de wees, en de vreemdeling die in uw midden is, zorg te dragen. Want ook jij en ik zijn vreemdeling voor anderen en kunnen die kwetsbare mens tegenover de ander zijn.

Elske