5 vragen aan: Iris Schut, maker van de podcast Ode aan mijn broer

KAMPEN – Iris Schut is voor veel mensen een bekende stem van Radio 538, waar ze al jaren het nieuws brengt met aanstekelijk enthousiasme. Maar achter die vertrouwde stem schuilt een aangrijpend verhaal. In 2018 verloor Iris haar broer Michiel, die omkwam bij een steekpartij toen hij een ruzie probeerde te sussen. 

Zeven jaar later, op de dag dat hij 27 zou zijn geworden, lanceerde Iris de podcast Ode aan mijn broer. Daarin spreekt ze met lotgenoten: andere mensen die hun broer verloren door geweld. Wat begon als een persoonlijk project, groeide uit tot een indrukwekkende serie gesprekken over rouw, recht en veerkracht. In 5 vragen aan vertelt Iris over de kracht van herkenning, de andere kant van haar stem en wat haar broer haar nog elke dag leert.

1        Je staat bekend als vrolijke nieuwsstem bij Radio 538. Hoe was het om voor deze podcast ineens je meest persoonlijke verhaal te vertellen? 

Sinds het verlies van mijn broertje Michiel ben ik als jongvolwassene enorm op zoek geweest naar een nieuwe richting in het leven. Als zoiets heftigs en traumatisch je overkomt, ben je ineens alle grip kwijt op het leven. Het waren jaren van vallen en opstaan. Van de ene therapie naar de ander. Maar eigenlijk had ik geen idee wat ik aan het doen was. Ik voelde en dacht van alles, maar voelde me heel eenzaam. Ik dacht dat ik er alleen in was. Daarnaast ben ik inderdaad ook nieuwslezer en dus journalist, dus ik zag na de dood van Michiel ook al vrij snel dat ik een verhaal te vertellen had. Maar al die jaren wist ik niet hoe. Maar vorig jaar ontstond het idee in gesprek te gaan met andere broers en zussen, juist omdat ik zelf die verhalen van lotgenoten zo gemist heb.

2        In de podcast spreek je met lotgenoten, onder wie de broer van Peter R. de Vries. Wat viel je op in al die gesprekken? 

Dat het verdriet voor niemand minder wordt. Dat clichés zoals ‘tijd heelt wonden’ en ‘het krijgt wel een plekje’ voor de meesten niet opgaan. Ik heb ook gesproken met broers en zussen die hun broer al een jaar of 40 geleden zijn verloren. En zelfs zij strugglen er nog steeds elke dag mee. Het verdriet wordt niet minder. En daarnaast is onze overeenkomst dat wij onze broers zijn verloren door toedoen van een ander. Dat betekent ook dat er een dader in beeld is en iedereen ook te maken krijgt met een rechtszaak. En allemaal zeiden ze, unaniem: die rechtszaak is nog eens een extra trauma bovenop het trauma dat je al hebt meegemaakt door het verlies. Er gaat nog veel mis rond rechtszaken en voor nabestaanden is de rechtsgang een enorme last. Tot slot vindt iedereen het fijn om over hun broer te praten. Omstanders zijn vaak bang om een gevoelig onderwerp aan te snijden of iemand verdrietig te maken. Maar het wordt juist enorm gewaardeerd als ernaar gevraagd wordt en als de namen van onze broers nog genoemd worden.

3        Je zegt dat rouw geen afgesloten hoofdstuk wordt. Wat heb je in die jaren geleerd over omgaan met verlies?

Dat je door verschillende fases heen gaat. In de eerste jaren ben je vooral bezig met alles wat erbij komt kijken. Je moet eerst de traumatische gebeurtenis van het onverwachte verlies verwerken. Vaak op een gruwelijke manier die je alleen in films of series voorbij ziet komen. Dan komt er vaak nog een stille tocht, een uitvaart. En dan nog die rechtszaak die in sommige gevallen nog jaren kan duren. En pas daarna kan je echt beginnen met rouwen. En iedereen doet dat op zn eigen tempo. Ook al kom je allemaal uit hetzelfde gezin. Iedereen doet het op een eigen manier. En dat is allemaal oke. Het is wel belangrijk om daar met elkaar over te blijven praten en elkaars manier te respecteren. Je wil niet nog meer mensen kwijtraken, of elkaar uit het oog verliezen. Kijk naar elkaar om, maar wel met respect voor ieders keuzes.

4        Heb je tijdens het maken van de podcast dingen over jezelf ontdekt die je niet had verwacht?

Dat het toch wel heel erg fijn is om met lotgenoten te praten. In de eerste jaren dacht ik: pff ik heb al genoeg aan mijn eigen ellende, waarom zou ik ook nog eens naar de ellende van andere mensen luisteren? Maar nu merk ik dat die (h)erkenning van het verlies wel heel belangrijk is. Hoe fijn het is om te horen dat bepaalde gevoelens en gedachten heel normaal blijken te zijn.

5        Wat hoop je dat luisteraars meenemen uit Ode aan mijn broer of ze nu wel of niet zelf verlies hebben meegemaakt?

Dat het helemaal oke is om er naar te vragen, als je iemand kent die zoiets heeft meegemaakt. Het wordt juist gewaardeerd als eraan gedacht wordt, als je belangstelling toont. Voor een nabestaande is het echt nog aan de orde van de dag. En je hoeft ook niet bang te zijn om iemand verdrietig te maken, want ook dat hoort erbij. En vooral om te genieten van het leven, want het kan in 1 klap voorbij zijn of helemaal op zn kop gezet worden.