Martin Jan van Santen brengt legendarische ‘The White Cowboy’ terug met exclusieve LP
· leestijd 3 minuten Algemeen(door Henk Jans) KAMPEN - Velen zullen zich de komische held ‘The White Cowboy’ uit de gelijknamige tekenfilmserie wel kunnen herinneren. De 26 afleveringen waren tussen 1996 en 2008 te zien op VPRO televisie. De maker, onze stadgenoot Martin Jan van Santen, realiseert nu een jongensdroom die hij koesterde. In zijn hoedanigheid als stemacteur produceerde de kunstenaar een LP met twee nieuwe afleveringen van zijn personage, nu in de vorm van een hoorspel, met een gelimiteerde oplage van 250 exemplaren.
De plaat werd zaterdagmiddag 13 december gepresenteerd voor genodigden, in het goed bezochte Vestzak theater van de Stadsgehoorzaal te Kampen. Tijdens deze ‘White Cowboy LP Release Party’, zoals Martin Jan die noemt, werd het eerste exemplaar overhandigd aan de (stem)acteur Rik Hoogendoorn, die ook het openingswoord deed. Hij is o.a. bekend van televisieseries en als ‘Mijnheer Rik’ in Sesamstraat. Hij is ook de vertelstem van ‘The White Cowboy’. Het Kamper harmonie orkest AMDG, onder leiding van Jan Schoonhoven speelde tijdens aanvang de herkenningstune van ‘The White Cowboy’. “Het is geweldig als je je eigen tune door een heel orkest hoort spelen”, zegt Martin Jan enthousiast, “en helemaal als je bedenkt dat de muzikanten dit allemaal belangeloos deden. Mijn broer Pieter, die op piano afstudeerde aan het conservatorium, is de componist van de tune. Dat geeft toch ook een extra dimensie”. Er werd tijdens de show een stukje beluisterd van kant 1 van de LP getiteld; ‘De Waarzegster’. Vervolgens zong Henk Jans Enzovoorts een toepasselijk akoestisch liedje, waarna een gedeelte van kant 2; ‘De Goudkoorts’ werd gedraaid.
“Ik las als kind van een jaar of acht veel cowboy strips”, vertelt de maker. “Onder andere Lucky Luke, maar ik was vooral weg van de Amerikaanse strip Rawhide Kid. Die ging over een hele goeie, lieve cowboy in een mooi blauw pak, die s avonds soep naar zijn moeder kwam brengen, maar overdag misdadigers kapot schoot”. Toen Martin Jan een keer een zwart/wit editie van de strip onder ogen kreeg, werd het pak in plaats van blauw, als smetteloos wit weergegeven. Dat beeld maakte indruk en bleef hem bij. Toen hij een jaar of twintig later op het idee van The White Cowboy kwam, gebruikte hij dat. “Het is eigenlijk een persiflage op the goodguy”, licht de maker toe. “Een soort ‘held der helden’.
Hij draagt een wit pak, heeft een wit paard en zelfs wit haar. Hij spreekt onversneden ABN, is beheerst, beleefd en voorkomend, wat grappig kan zijn tegenover een ongemanierde boef. Alles is ‘over the top’ op het lachwekkende af. Het is dan ook humoristisch bedoeld. Zijn acties zijn altijd zonder bloedvergieten en in principe geweldloos, want de ultieme goodguy trekt natuurlijk geen wapens. Hij lost het op met nette woorden, of met slimheid”. Martin Jan geeft als voorbeeld een onhandelbaar en ongrijpbaar mannetje dat iedereen terroriseert. ‘The White Cowboy’ lost dit probleem op door hem te overgieten met lijm, zodat hij een standbeeld wordt en het stadje Bullet Hole City weer in vrede verder kan leven.
De maker studeerde in 1994 met ‘The White Cowboy’ af op de kunstacademie te Kampen. “Tegenwoordig maakt men zulke video’s bijna allemaal met de computer”, verklaart Martin Jan, “maar toen moest je nog elk plaatje met de hand tekenen. Dat zijn er dan vierentwintig, of met een handigheidje in de montage, twaalf per seconde. Dan kun je wel uitrekenen hoeveel dat er zijn in de afleveringen van acht minuten. Ik vind eigenlijk wel dat je een tekenfilm ook zo moet maken. Dus echt getekend”.
Nadat hij was afgestudeerd las hij in de krant een advertentie dat de VPRO voor het programma ‘Programmamakers’, iets nieuws zocht. Martin Jan zond daarop zijn tekenfilmheld in en hoorde vervolgens een jaar lang niets, totdat hij tot zijn verrassing gebeld werd. Men had zijn creatie uitgekozen uit de vele inzendingen.
Martin Jan zegt met een glimlach: “het leuke is dat, hoewel mijn verhaaltjes niet echt maatschappijkritisch zijn, je toch indirect verwijzingen naar actuele onderwerpen kunt ontdekken. Zo zou je bij het hoorspel ‘De Waarzegster’ op kant 1 een link kunnen leggen naar Artificial Intelligence en bij ‘Goudkoorts’ op kant 2 met PFAS.
Maar kwetsend wil Martin Jan nooit zijn. Ook niet toen hij boze reacties kreeg op de tekenfilmaflevering ‘De Kerkgangers’. In die aflevering lost The White Cowboy de somberheid op, die kerkgangers kregen door zware preken. Hij verving hun liedbundel door een bundel met vrolijke verzen over naar buiten gaan. Zoek daar het licht was de boodschap. En dat deden ze. Het zorgde voor verontwaardigde brieven van gelovigen, die hem meedeelden dat de verdoemenis op hem wachtte. Zijn vader, die predikant was, kon echter wel om de tekenfilm lachen.
De langspeelplaat duurt 20 minuten per kant en is te bestellen via www.whitecowboy.nl en in de winkels De Fantast, HOE en Blue Music, alle te Kampen. Op Youtube vind je de tekenfilms van ‘The White Cowboy’, die evenals in het hoorspel eindigen met de woorden van onze held: “mijn plicht is gedaan. De stad is gered en ik heb nog een lange reis voor de boeg”.
