Beiaardiersechtpaar uit Königswinter (D) verzorgt vanavond het Zomeravondconcert

(door Maarten van Gemert) 
KAMPEN – Het derde Zomeravondconcert op de beiaard van de Nieuwe Toren krijgt een internationaal tintje. Vanavond, vrijdag 30 juni om 19.30 uur, neemt een Duits beiaardiersechtpaar plaats achter het klavier. Georg Wagner en Ariane Toffel uit Königswinter hebben een gevarieerd programma samengesteld. Als duo horen daar natuurlijk vierhandige stukken bij.

Nederland heeft een belangrijke rol gespeeld voor het carillonspel in Duitsland. Zelf hebben ze enige familieband met Nederland. Ze volgden beiden hun beiaardopleiding aan de Nederlandse Beiaardschool in Amersfoort bij de componist en Rotterdamse universiteitsbeiaardier Mathieu Daniel Polak.
De doorslag voor de band met Kampen, en de kiem voor het carillonspel van Wagner en Toffel, is gelegd door Frans Haagen, de Kamper stadsbeiaardier. Inmiddels hebben talrijke concerten en intensieve studie het Duitse beiaardiersechtpaar langs meer dan zeventig carillons gevoerd, verspreid over heel Europa.

Stadtcarilloneure
Van huis uit zijn de twee beiaardiers organisten. Toen ze voor hun werk naar Bonn verhuisden, maakten ze kennis met de eeuwenoude traditie van het beiaardspel in Reinland. Ze verdiepten zich in het grote carillon van Bonn (St. Josefkerk, stadsdeel Beuel). Na een tip zochten ze contact met de Beiaardschool in Amersfoort en kwamen in contact met Frans Haagen. Hij nodigde het tweetal in 2014 uit voor de marktbespeling in Kampen. Dat sprak ze dusdanig aan dat ze besloten de opleiding in Amersfoort te gaan volgen.
Ariane Toffel werd in 2018 samen met haar echtgenoot Georg Wagner aangesteld als ’Stadtcarilloneurin’ (stadsbeiaardierster) van Aschaffenburg in het noordwesten van de Duitse deelstaat Beieren. Daar zijn ze verantwoordelijk voor de traditionele concertserie die aansluit op het jaarlijkse carillonfestival in augustus. Sinds februari 2019 zijn Wagner en Toffel in Bonn ook de stadsbeiaardiers (’Stadtcarilloneure’) van stadsdeel Bad Godesberg. In december 2020 volgde tenslotte nog een benoeming tot hoofdbeiaardiers in Bonn-Beuel.
In Bad Godesberg bespelen ze het Stadtpark-Carillon (Eijsbouts, 1979 und 2023, 28 klokken), in de St. Josef het grote F.W. Schilling-Carillon (Schilling, 1962, 62 klokken) en in Aschaffenburg de beiaard van de Johannisburg (Eijsbouts, 1969, 48 klokken). Het carillon in Bad Godesberg is mede dankzij hun inzet recent gerestaureerd en een klein beetje uitgebreid, aldus Frans Haagen.

Carillonkonzert
De grootvader van Toffel komt uit Nederland en door haar familie hebben ze contacten in Roermond. Toffel studeerde Latijn en muziek, met orgel als hoofdinstrument, en aansluitend muziekwetenschappen. Ze is ook werkzaam als schoolmusicus. Wagner studeerde kerkmuziek en bedrijfseconomie. Volgens hem is het beiaardspel vanuit Nederland in Duitsland gekomen. In de zeventiende eeuw bestelden bisschop en vorsten al Hemonycarillons voor Mainz, Darmstadt, Vehlen en Hamburg. En steeds weer namen in Nederland geënthousiasmeerde personen carillonspelen mee naar Duitsland.
Op het carillon van de Nieuwe Toren gaan Wagner en Toffel tijdens het beiaardconcert (’Carillonkonzert’) meteen vol van start met drie vierhandige werken van Bach (BBW772, BBW 784 en BBW779). Daarna vervolgt Wagner met onder andere een werk van zijn leraar in Amersfoort (’Momentum’). Toffel neemt dan de stokken van het klavier over voor enkele populaire klassiekers van onder andere Frank Sinatra en Herman Hupfeld.

Konzertreihe
In het programma hebben ze gekozen voor onderhoudende muziek met werken die soms speciaal voor het carillon zijn geschreven. Ariane Toffel speelt vaker zogeheten ’populaire’ muziek op beiaards. Op het Europacarillon in de Rode Toren op het marktplein van Halle gaf ze vorig jaar een jazzconcert. Het klokkenspel in de Rode Toren is met 76 klokken en een totaalgewicht van zo’n 60 ton het grootste carillon van het continent.
De avond met Toffel en Wagner in de concertserie (’Konzertreihe’) Zomeravondconcerten wordt afgesloten met orkestwerken van onder andere Bizet en Ravel. Het beiaardiersstel zal met deze werken afsluiten zoals ze beginnen: à quatre mains oftewel vierhandig, misschien in tegenstelling tot een orgel bij een carillon juister uitgedrukt als: viervuistig.

Georg Wagner & Ariana Toffel bij het carillon in Nijkerk (foto: aangeleverd)

...