Column wethouder Jan Peter van der Sluis: Doe zelf eens normaal

Sara is een zevenjarig meisje dat op school niet kan stilzitten. Ze staat voortdurend op, wordt afgeleid en is dromerig. Haar leraren maken zich zorgen om haar, straffen haar, schelden op haar, maar niets helpt. 

Op een dag wordt Sara’s moeder gevraagd om naar school te komen. In het gesprek spreken de leraren van een duidelijke stoornis. Misschien is het hyperactiviteit, misschien heeft ze een medicijn nodig. Tijdens het gesprek komt er een oude leraar aan die het kleine meisje kent. Hij vraagt aan iedereen om hem te volgen naar een aangrenzende kamer van waaruit Sara nog steeds te zien is. 

Als hij weggaat, vertelt hij Sara dat ze snel terug zullen zijn en zet een radio met muziek aan. Het meisje, alleen in de kamer, staat onmiddellijk op en begint te bewegen en de muziek in de lucht achterna te jagen met haar voeten en haar hart. De oude leraar glimlacht als de collega’s en de moeder verbaasd naar hem kijken. De oude leraar zegt: “Zie je? Sara is niet ziek, Sara is een danseres! Ze moet geen straf, ze moet op dansles.” Ze volgt haar eerste dansles en als ze thuiskomt, zegt ze tegen haar moeder: “Zo gaaf, iedereen is zoals ik, niemand kan daar stilzitten!” In 1981, na een carrière als danseres, het openen van haar eigen dansacademie en het ontvangen van internationale erkenning voor haar kunst, werd Sara de choreograaf van de musical “Cats”. 

Johan is 45. Op school was Johan niet sociaal, was vaak op zichzelf en leefde in zijn eigen wereld. Op school werd ook gezegd dat werken voor Johan moeilijk of zelfs onmogelijk zou zijn. Aan zijn intelligentie lag het niet. 

Johan ging van de ene naar de andere werkgever. Steeds met dezelfde conclusie; Johan was niet flexibel,  kon niet in een team werken en kon nieuwe dingen niet snel oppakken. Johan kwam thuis te zitten, werd steeds somberder en trok zich steeds verder terug. Ook werkconsulenten wisten niet hoe het verder zou moeten. 

Tot op een dag een directeur van een toeleverancier van onderdelen voor de ruimtevaart het Werkcafé binnenliep. Hij zocht iemand die zich volledig kon afzonderen en kwaliteitstoetsen kon doen. Een medewerker die gewoon niet te vinden was! De werkconsulent dacht direct aan Johan. Johan had zijn bedenkingen maar probeerde het toch. Hij vond het geweldig. Hij hoefde niet sociaal te doen, hoefde niet overal wat van te vinden en kon gewoon doen waar hij goed in was. Johan werd medewerker van de maand, want hij zorgde dat de kwaliteit altijd goed was. De aandacht hoefde voor hem niet maar de waardering deed hem groeien.

Het eerste verhaal is geïnspireerd op het verhaal van Gillian Lynne, de tweede compleet verzonnen, maar niet denkbeeldig! In het sociaal domein zijn we bezig met “normaliseren”. Dat is een abstract begrip maar het betekent dat we ons de vraag stellen of we nog kunnen accepteren dat ieder mens anders is, met al zijn kwaliteiten, met al zijn eigen aardigheden. Mogen “drukke” mensen niet energiek zijn? Is het terecht dat we verwachten dat iedereen geniet van sociale activiteiten? Moet er altijd een stempel op, een diagnose bij of een pil in? Kunnen we niet gewoon accepteren dat ‘normaal’ niet bestaat? De vraag is of de werknemer precies moet passen bij de vacature of juist andersom. Dat kan geld besparen en geluk opleveren! Ik denk dat we naar de mens moeten kijken, juist met al zijn eigenaardigheden en kwaliteiten. Want zeg nou zelf, ooit een normaal mens gezien?