Defensie mikt op nieuw munitiedepot naast Kampen

(door Maarten van Gemert)  
DRONTEN – Het Ministerie van Defensie zoekt meer ruimte. Onder andere om meer munitie te kunnen opslaan. Hiervoor onderzoekt ze een aantal locaties waaronder twee in gemeente Dronten. De locatie aan de Hondweg, ten zuiden van de Hanzeweg en ten noorden van de Zwolse Tocht, ligt kort over het water naast Kampen. Daarom zijn ook inwoners van Kampen bezorgd. Evenals de fractie van de ChristenUnie in de Kamper gemeenteraad. Zij heeft haar college van B&W om opheldering gevraagd.

Na het grootschalige en ingrijpende Nationaal Programma ’Ruimte voor de Rivier’ volgt nu het Nationaal Programma ’Ruimte voor Defensie’. Ofschoon Kampen zelf niet daarin direct betrokken wordt, zijn er in de aangrenzende gemeente Dronten maar liefst zes zoeklocaties in beeld. Naast meer opslagruimte voor munitie heeft Defensie ook behoefte aan meer behuizing en oefenterrein, op het land en in de lucht. Dat kan diverse gevolgen voor Kampen hebben.

Veiligheidssituatie
„Gezien de huidige onrustige en instabiele situatie in Europa en daarbuiten, is het van groot belang dat Nederland als NAVO-partner een rol speelt op het gebied van defensie”, benadrukt CU-fractievoorzitter Jan Willem Schutte. Dat is volgens de ChristenUnie (CU) essentieel voor het waarborgen van zowel de nationale veiligheid als de veiligheid van inwoners elders in de wereld. De CU beaamt de stelling van Defensie dat binnen de NAVO in het huidige onrustige tijdsgewricht meer van de krijgsmacht wordt gevraagd. Meer activiteiten betekent dat er meer ruimte nodig is: om te oefenen, voor infrastructuur, munitieopslag en nieuwe of aangepaste vergunningen. Defensie moet een grotere voorraad munitie kunnen opslaan. Daarvoor wil ze in het midden van het land één grootschalige munitieopslag of twee kleine opslaglocaties.

Munitieopslag
Halverwege december 2023 maakte Defensie bekend welke ruimte ze nodig heeft. Dat leverde ruim 2.200 reacties op. In de Nota van Antwoord liet Defensie weten welke locaties mogelijk geschikt zijn om vervolgens het onderzoek naar de geschikte locaties uit te breiden.
De op dit moment acht te onderzoeken locaties liggen in Flevoland, Gelderland en Overijssel. Enkele gemeenten, waaronder Bronckhorst, zijn al in verzet gekomen. In Toldijk en Hummelo zouden zelfs huizen moeiten wijken voor een munitiedepot.
In Flevoland wordt, naast munitieruimte, ook gezocht naar een kazerne voor ondersteunende diensten met bijbehorend oefenterrein in Biddinghuizen-Noord, tevens de potentiële tweede locatie voor een munitiedepot. In Swifterbant zou wellicht een terrein kunnen komen voor oefenen en trainen met explosieven. Boven het Ketelmeer zou een laagvlieggebied voor helikopters kunnen komen. Al eerder kwam naar buiten dat Vliegveld Lelystad in beeld is voor jachtvliegtuigen oftewel de F-35 (JSF) die de F-16 opvolgt.

Er is ruimte nodig voor de Joint Strike Fighter (F-35) volgens het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (bron: Ministerie van Defensie)

Kernwapentaak
Het tijdperk van de F-35 begon op 31 oktober 2019 toen de eerste nieuwe Nederlandse gevechtsvliegtuigen landden op Vliegbasis Leeuwarden. Ze vervangen alle F-16’s van deze vliegbasis in Friesland. Vanaf 2024 vervangt de F-35, die ook opereert vanaf Vliegbasis Volkel, alle F-16’s van de vliegbasis in Noord-Brabant. De nieuwe toestellen worden in de volksmond ‘Joint Strike Fighter’ (JSF) genoemd. De officiële naam is ‘F-35 Lightning II’.
Het is een publiek geheim dat op Vliegbasis Volkel kernwapens liggen, ofschoon Nederland een verdrag heeft ondertekend tot kernwapenvrije natie. In de transitie van de F-16 naar de F-35 neemt vanaf 1 juni het geavanceerde gevechtsvliegtuig de Nederlandse kernwapentaak binnen de NAVO volledig over van de F-16. Nederland is één van de NAVO-bondgenoten die zogeheten Dual-Capable Aircraft leveren voor deze NAVO-taak, en het eerste Europese land dat hiervoor de transitie naar de F-35 maakt. Vliegbasis Volkel is, net als bij de F-16’s het geval was, de thuisbasis van de zogeheten dual-capable F-35 gevechtsvliegtuigen die belast zijn met de kernwapentaak. Het gaat om één squadron F-35’s.
In 2013 riep de Tweede Kamer het kabinet op de straaljagers niet met kernwapens uit te rusten maar het toenmalige kabinet legde de motie naast zich neer. Zes jaar later bevestigde een nieuw kabinet vast te houden aan de uitrusting van de nieuwe F-35-straaljagers met kernwapens.

Afweging
De brief aan het college met de vragen van de CU is hier te lezen. De fractie wijst, naast het voor de hand liggende aspect van veiligheid, ook op mogelijke gevolgen voor toekomstige woningbouw, werkgelegenheid en vestigingsklimaat. Defensie beseft dat de vraag naar ruimte in Nederland groot is en dat er weinig ruimte beschikbaar is. Daarom wordt wat Defensie nodig heeft afgewogen tegen andere belangen in Nederland, zoals woningbouw, energietransitie en natuur.
Eén van de belangrijkste redenen waarom Defensie in Nederland moet uitbreiden, aldus de NAVO, is omdat andere NAVO-landen tegen de grenzen van hun opslagcapaciteit aanlopen. De beslissing over de uiteindelijke verdeling van ruimte in Nederland ligt bij het kabinet en wordt uitgewerkt in de landelijke Nota Ruimte. De CU is er niet gerust op en vraagt het college om opheldering. Met urgentie. Inwoners van Kampen moeten kunnen rekenen op een veilige leefomgeving. Ook met een munitiedepot om de hoek in Dronten.

Leusderheide, 19 september 2018: de Combat Vehicle 90 (CV90) tijdens een oefening van de Koninklijke Landmacht (bron: Ministerie van Defensie)

..