Stedelijk museum gaat verbouwen: meer ruimte voor wisselingen in tentoonstelling

(door Hannah Jimmink)

Na zestien jaar een vaste collectiepresentatie te hebben gehad, begint Stedelijk Museum Kampen aankomend voorjaar aan een grote herinrichting met bijbehorende verbouwing. Het doel: ruimte voor nieuwe verhalen, ruimte om de tentoongestelde collectiestukken vaker te verwisselen en het pand weer onderdeel maken van de beleving.

Directeur Nynke van der Wal wilde al lange tijd graag een nieuwe inrichting van het museum. Nynke: “Na zestien jaar gaan we ervan uit dat vrijwel elke Kampenaar de huidige opstelling al weleens gezien heeft. Natuurlijk hebben we tijdelijke tentoonstellingen op de begane grond, maar waarom niet een keer de vaste collectie veranderen? We hebben nog allerlei mooie stukken in het depot.”

Dat is echter niet zo simpel als het klinkt. De schilderijen hangen op wanden die vóór de originele muren van het gebouw zijn gezet. Nynke: “Die voorzetwanden zijn specifiek voor deze collectie gemaakt. Soms zijn er zelfs uitsneden in gemaakt die precies de vorm hebben van dat ene schilderij. Je kan daardoor niet even een schilderij verplaatsen, of er iets bij hangen.”

De verbouwing duurt naar verwachting een jaar. In die tijd is het museum grotendeels gesloten. Nynke: “Het kost een jaar, omdat er best veel moet gebeuren. Eerst moeten we de hele collectie uithuizen. Dat is niet een kwestie van optillen en wegzetten, omdat er veel eisen zijn aan hoe je met kunstwerken moet omgaan. Daarna moeten we alle voor de originele muur geplaatste wanden weghalen. Daarna moet alles weer worden opgebouwd, en de nieuwe collectiepresentatie moet weer met zorgvuldigheid worden samengesteld en neergezet. Dat kost allemaal tijd. En we kunnen niet zeggen: we doen dat zaaltje open terwijl we hier nog aan het schilderen zijn. Daarvoor is het risico te groot voor de collectie en het is ook niet fijn voor de bezoekers.”

Zelf vindt ze het erg spannend. Nynke: “Ik heb nog niet gezien wat er achter de voorzetwanden zit, maar de stukjes van haarden die er onder- en bovenuit steken, zien er veelbelovend uit. Ik weet ook dat er nog originele muurbekleding is, maar hoe die eruit ziet… We hebben een prachtig pand, en dat willen we nu beter laten zien.” Ook is er straks meer daglicht. “Van buiten kun je zien dat er in de gevels ramen zitten, maar van binnen zie je dat niet. Door de voorzetwanden weg te halen, hopen we de bezoekers een prachtig uitzicht te geven over de stad, net zoals op sommige van onze schilderijen. Het gebouw wordt straks echt onderdeel van de beleving.”

Voorlopig ontwerp Schepenzaal. Impressie: SKVL - foto aangeleverd

Ook de Schepenzaal krijgt op een andere manier plek in het museum. “Bezoekers eindigen nu vaak met die zaal. Door onze trappenhuizen anders te gaan gebruiken, beginnen bezoekers straks met de Schepenzaal. Het is namelijk best bijzonder dat die er nog is. Een 16e eeuwse zaal die nog volledig intact is, dat is een unicum in Nederland. Toch is de schepenzaal niet zo bekend. In het nieuwe museum komt deze meer tot zijn recht.” Ook komen er straks kunstwerken in de Schepenzaal te hangen.

De koninklijke portretten, die nu een belangrijk deel van de vaste collectieopstelling zijn, zullen maar gedeeltelijk terugkomen. Nynke: “De portretten die terugkomen, hangen er straks met een reden. Bijvoorbeeld omdat er iets bijzonders over dat portret te vertellen is. De volledige collectie van vorsten zoals die er nu hangt, zal niet meer zo terugkomen.”

De verbouwing gebeurt niet geheel achter gesloten deuren. De Voormalige Synagoge blijft open. Ook zal het museum zal tijdens het verbouwingsjaar dingen blijven delen via Facebook, Instagram, en LinkedIn. Bijvoorbeeld updates over de verbouwing of een verhaalt van de conservator over een bepaald nieuw kunstwerk. Nynke: “Met de verbouwing van het museum willen we voor een nieuwe uitstraling gaan. Dat gaat ook over onze online uitstraling.” De updates zijn bedoeld als voorproefje, maar zullen niet alles weggeven. “We willen vooral de nieuwsgierigheid wekken. De échte onthullingen, die komen bij ons grote heropeningsfeest.”

Oude en nieuwe kunst naast elkaar in het Stedelijk Museum: ‘Ze versterken elkaar’

(door Hannah Jimmink)

Stedelijk Museum Kampen kiest voor een andere benadering in hun nieuwe opstelling: oude en moderne kunstwerken worden in ‘duetten’ samengebracht. Deze verrassende combinaties leggen een brug tussen verleden en heden.

Het museum heeft al lange tijd moderne kunst hangen, maar presenteert die straks op een geheel andere manier. Loes Scholten is conservator bij het museum. Dat betekent dat ze een belangrijke rol speelt in het uitdenken én uitvoeren van nieuwe opstellingen. Ook bij de nieuwe collectie ‘duetten’, die begin 2026 te zien is. Loes: “Traditioneel gezien is oude en moderne kunst in musea erg gescheiden. De ene bezoeker houdt meer van moderne kunst, de ander houdt meer van oude kunst. Straks zetten we alles bij elkaar, en is het hele museum, voor iedereen interessant.” Helemaal nieuw is de benadering niet: in de tijdelijke tentoonstellingen zijn namelijk ook al vaak duetten te zien. Het verschil is dat dit straks het uitgangspunt wordt.

Het zevende werk

Oude en nieuwe kunst hebben vaak soortgelijke thema’s. Loes: “We hebben bijvoorbeeld een zestiende-eeuws schilderij ‘De zeven werken van barmhartigheid’. De paus heeft daar in 2017 het achtste werk aan toegevoegd: zorg dragen voor de schepping, waar de hedendaagse kunstenaar Carolein Smit een sculptuur bij heeft gemaakt. Dat sluit prachtig op elkaar aan. 

Ook hing in onze tentoonstelling Meidenpracht Vrouwenkracht een schilderij van een vrouw uit de zeventiende eeuw, naast twee schilderijtjes van Beth Namenwirth. Dit is een duet dat zeker terugkomt na de verbouwing. Of nouja, duet… een trio, in dit geval”, zegt ze lachend. 

Aanpassingen aan de collectie

Na de verbouwing van het museum, die begin 2026 klaar is, wil het museum de collectie opstelling vaker gaan aanpassen. Loes: ‘Soms vinden we een mooi duet, en die willen we er dan tussen kunnen hangen. Daardoor kunnen mensen straks door het hele museum heen, telkens iets nieuws ontdekken. Ook al ben je al in het museum geweest: een jaar later kan het er toch weer anders uitzien.

Iedereen die betrokken is bij het museum, helpt mee bij het maken van de duetten. Loes, als conservator, maar zeker ook curator Yvonne Oordijk en directeur Nynke van der Wal. Daarnaast denken ook andere collega’s mee. Loes: “Die komen soms ook ineens met verrassende ideeën.” Zelfs de ontwerpstudio die de verbouwing regelt, SKVL, doet suggesties. Zij kennen de collectie namelijk ook steeds beter. Loes: “Zo ontstaat het, met elkaar. Iedereen werkt samen om er een mooi vernieuwd museum van te maken.”