‘Tien Hanzeschatten tonen het DNA van Kampen’

Het verleden van Kampen als machtige Hanzestad moet met het project ‘de 10 Hanzeschatten’ beter zichtbaar worden. Iedereen mag stemmen op het voor hen meest aansprekende verhaal. Waarom is het aanhalen van dat verleden belangrijk en wat hebben ondernemers er aan? De manager van een van de grootste toeristentrekkers, twee ondernemers en de wethouder vertellen over de noodzaak hiervan.

Pers uit binnen- en buitenland zag in 2016 hoe de IJsselkogge uit de rivier geborgen werd. Kampen was even wereldnieuws. Het is nu moeilijk voor te stellen hoe deze stad in de middeleeuwen veel vaker in de belangstelling stond. In de Hanzetijd was Kampen uitzonderlijk machtig. ‘’Had Kampen geen belangrijke rol gespeeld in de Hanze, dan was de Bovenkerk nooit gebouwd. Dit had alles met de rijkdom van de stad te maken. Daarom zitten we met een imposant grote kerk in zo’n klein stadje’’, zegt manager van de Bovenkerk Jan Quintus Zwart. 

Grootste toeristentrekker

De Bovenkerk is volgens Zwart met jaarlijks tussen de 120.000 en 140.000 bezoekers de grootste toeristentrekker van de stad. ‘’Je merkt een enorme groei in het aantal toeristenschepen dat hier aanmeert. Voor opvarenden zijn de Koornmarktspoort en de Bovenkerk de entree van de stad. Verbind je dit goed met de Koggewerf, waar straks de IJsselkogge komt, dan heeft de hele binnenstad daar profijt van.’’ Momenteel staan er steigers in de kerk. ‘’Ik vond op een ochtend een groot stuk steen op de vloer’’, zegt Zwart. De kerk wordt van binnen opgeknapt maar op lange termijn is er volgens Zwart nog tussen de 5 en
8 miljoen euro nodig. Behoud van het rijksmonument is ook belangrijk voor inwoners. ‘’Dit is jarenlang een kerk geweest voor de zondag, nu moet het een kathedraal zijn voor iedereen. De huiskamer van de stad’’, zo omschrijft Zwart het. De Bovenkerk is ook Hanze en meer dan dat. Zo ligt de beroemde kunstschilder Hendrick Avercamp (‘de Stomme van Kampen’) hier begraven. ‘’In Tokio, Londen en in Amerika staan ze in rij voor zijn werken.’’

Kunsthistoricus en oprichter van het bedrijf Kampen and Beyond Reinier de Wit leidt veel toeristen rond in de stad. Waarom vindt hij het belangrijk dat het verhaal van de Hanze benadrukt wordt? ‘’Dit is het verhaal van samenwerking, van een rijk verleden waarvan je de tastbare getuigenissen ziet in de gebouwen in de stad.’’ Hij merkt dat meer mensen die het verhaal van de Hanze herkennen kiezen voor Kampen als bestemming. ‘’In Duitsland noemen ze de Hanze ‘das Andere Holland’. Na de Internationale Hanzedagen maar ook toen de Van Rossems hier waren geweest groeide het aantal aanvragen’’, zegt De Wit over het televisieprogramma ‘Hier komen de Van Rossems’. 

Souvenir

Een ondernemer die ook dankbaar gebruik maakt van het Hanzeverleden is Ronald Reuvekamp, mede-eigenaar van Chocolaterie De Swaen. Terwijl hij de laatste hand legt aan een chocoladereep die naar de Verenigde Staten wordt verscheept vertelt hij hoe de chocolaterie, opgericht door Kampenaren Roel en Sylvia van Gelder, inspeelt op de Hanze. ‘’We maken kleine koggeschepen van chocolade. En bij veel mensen favoriet is het ‘rondje Kampen’ met onder meer alle poorten, de kogge en de Bovenkerk in chocolade gebundeld in een zakje.’’ Toeristen nemen het mee als souvenir na een bezoek. Reuvekamp merkt een toename van het toeristisch bezoek vooral sinds de coronapandemie. ‘’Mensen zijn de Hanzesteden in eigen land gaan ontdekken. En van buitenlandse toeristen merk ik dat ze het prettig vinden dat hier geen massatoerisme is. Dat we hier de tijd voor ze nemen. Kampen is een stad maar doet hartelijk dorps aan.’’

Als ze een van de tien Hanzeschatten moeten kiezen, gaat de voorkeur van kerkmanager Zwart vrij logisch uit naar de Bovenkerk. Chocolatier Reuvekamp en rondleider De Wit kiezen de kogge. ‘’De Hanze staat voor verbinding en het hebben van vergezichten’’, zegt De Wit. Voor hem is de kogge daar het boegbeeld van.

Kansen

De gemeente Kampen investeert in promotie van ‘het Hanzeverhaal’. Waarom eigenlijk? Wethouder Bas Wonink ziet het Hanzeverleden als het DNA van Kampen. ‘’Wat maakt jou Kampenaar? Dat je je verbonden voelt met de omgeving, de gemeente en de stad en dus ook met het verleden. Kampen heeft een prachtig rijke geschiedenis die niet iedereen kent. Een verhaal dat verteld moet worden.’’ Hoe helpt dit ondernemers in de stad? ‘’De Hanzeschatten leiden bezoekers zigzaggend door de stad, van Bovenkerk tot Koggewerf. En dus ook langs detailhandel en horeca. Het ‘merk’ Hanze biedt ook kansen. Denk aan brouwers uit de stad die een biertje willen uitbrengen als Kampen 800 jaar bestaat.’’

De tien Kamper Hanzeschatten

Handelsverbond de Hanze verbond midden in de 12e eeuw kooplieden rond de Noord- en Oostzee. De 10 Kamper Hanzeschatten zijn de Bovenkerk, de Stadsbrug, de Hagenpoort, de IJsselkogge, ons klooster, de kogges en de Hanze, De Leeuwentoren, Gasthuizen, Oudestraat en Botervatsteeg. De vijf met de meeste stemmen krijgen een doorkijkvenster op straat met meer informatie, zegt Roeland Tameling, directeur van Kampen Partners. De Hanzeschatten worden binnenkort met elkaar verbonden door een duidelijk zichtbare looplijn op straat. ‘’Het is mijn droom dit project te introduceren in alle negen Hanzesteden in ons land. Dan creëren we het grootste openluchtmuseum
van Nederland.’’

Nog tot eind van het jaar kan gestemd worden via https://visitkampen.nl/nl/hanzeschatten.