Hondenhoek: Honden hebben emoties

Dat honden emoties hebben werd nog niet zo lang geleden ontkend, maar tegenwoordig wordt hoe langer hoe meer aangenomen dat zij wel degelijk handelen vanuit emoties. Dit wordt duidelijk gemaakt doordat er metingen kunnen worden verricht in de vorm van “Deep Brain Stimulation” of door het maken van een MRI-scan. De uitkomsten hiervan geven te zien welke hersendelen iets doorgeven en welke hersengebieden in werking worden gesteld. 

Dergelijke metingen ondersteunen de wetenschap om een betrouwbare stellingname in te nemen. Omdat de hersenen van honden nagenoeg uit dezelfde onderdelen bestaan als die van mensen (dit is niet zo raar want wij behoren ook tot de orde der zoogdieren) mag er mede door het doen van metingen in de hersenstructuur van beiden, aangenomen worden, dat veel emotie op dezelfde wijze tot stand komt en zich openbaart. Dit in tegenstelling betreffende denkbeelden van enige tijd geleden toen men dacht dat de hond maar 1 doel nastreefde, namelijk roedelleider worden.

Heel gemakkelijk ging men daarbij af op uiterlijkheden zoals de stand van de oren en staart. Oren naar voren gericht en staart recht omhoog betekende: aanvallen. Oren plat tegen de kop gedrukt en staart tussen de benen: angstig of onderdanig. Dit mag oppervlakkig gezien als waarheid gelden maar er gaat wel iets aan vooraf waar terdege rekening mee moet worden gehouden. Hier speelt emotie namelijk een rol. Zoogdieren worden door hersenactiviteiten gedreven.  

Die hersenactiviteiten ontstaan volgens de wetenschap in bepaalde hersengebieden en worden door een ketting van miljarden hersencellen in de hersenen aan elkaar doorgegeven. Mensen hebben zo’n 80 tot 100 miljard cellen die ook wel neuronen worden genoemd. Honden hebben er naar schatting zo’n 530 miljoen. Dit verschil komt door de grootte van de hersenen en zegt minder over de ligging van de hersendelen ten opzichte van elkaar. 

Dit laatste lijkt namelijk nagenoeg niet te verschillen. Door middel van deze wetenschap is aangetoond dat dieren in z’n algemeenheid wel degelijk over emotionele gevoelens beschikken die zowel positief als negatief zijn. En minstens zo belangrijk: dieren zijn geen holle vaten die als je er een schop tegen geeft geluid maken, zoals de filosoof Descartes in de 16e eeuw dacht. Zij voelen vanuit hun emotie, pijn en verdriet, maar ook blijdschap en vreugde. Vanuit die emoties wordt gedrag naar buiten aangestuurd. Jammer dus dat er nu nog wel eens geacht wordt dat de hond de leiding in het mensengezin wil oppakken. 

Dit zou hij doen zonder dat er emotie aan te pas komt en alleen maar de roedelleider wil zijn. Maar de hond heeft door de belangrijkste hersenactiviteit, gericht op onderzoek wat hem een beloning oplevert, veel meer belang bij het werken naar die beloning toe. Dat is zijn drijfveer. Hij wil ook mee tellen en wel volgens de regels van zijn roedel. En als hij meetelt is dat zijn beloning.  Wanneer hij gedrag vertoont dat hem later een reprimande oplevert of hem pijn of verdriet bezorgt is hij daar niet mee gebaat. Honden zijn dan ook niet alleen maar op zoek naar macht, maar willen het ons graag naar de zin maken. En dat betekent niet alleen maar EIGENBELANG dienen.  Eigenlijk hebben alle zoogdieren die basisbehoeften wel. Maar ze toepassen.

Bert Nieuwenhuis.