Na Vloeddijk en Burgwal nu middeleeuwse balkschilderingen ontdekt in de Oudestraat
· leestijd 2 minuten Algemeen(door Maarten van Gemert)
KAMPEN – Bouwhistorisch onderzoek in het pand aan de Oudestraat 67 hebben balkschilderingen aan het licht gebracht die volgens onderzoekers uniek zijn. De beschilderde balklagen zouden dateren uit de vijftiende eeuw. Eerder werden al vergelijkbare schilderingen ontdekt in panden aan de Burgwal. De vondst aan de Oudestraat wordt tijdens Open Monumentendag eenmalig aan het publiek getoond.
De balkbeschilderingen in het pand aan de winkelstraat die Kampen doorsnijdt, waren in de tweede helft van de zeventiende eeuw verborgen achter betimmeringen. Onlangs zijn ze weer in het zicht gekomen toen tijdens onderzoek fragmenten van de beschilderingen werden ontdekt. Hierna is besloten de omtimmering van de balken voorzichtig te verwijderen. Alleen op deze manier was het mogelijk de schilderingen te onderzoeken.
Datering
De gemeente heeft twee foto’s vrijgegeven (zie Brugnieuws.nl) die ranken en bladeren op de balken laten zien, mogelijk een banderol om een stok of staf en drie dieren: een ooievaar, een haan en een wezel. Ook zijn er enkele regels in Gotisch schrift zichtbaar. Een wezel is een klein roofdier dat bekend staat als een bloeddorstig dier dat andere dieren eet die veel groter zijn dan hijzelf. De schilderingen zijn aangebracht op vier balken van de eerste verdiepingsvloer in het achterste deel van het pand.
Gemeente Kampen gaf na de vondst opdracht aan kunst- en interieurhistoricus Richard Harmanni om de schilderingen verder te onderzoeken. Stadsarcheoloog Alexander Jager is hierbij niet betrokken omdat het hier ’gebouwd erfgoed’ betreft en geen ’archeologie’.
Onderzoek
Op basis van vergelijkend onderzoek concludeert Harmanni dat de schilderingen dateren uit de periode 1450-1500. Bouwhistoricus Geert Jan van der Schee onderzocht daarnaast de bouwgeschiedenis en vroegere bewoners van het pand. Hieruit bleek dat het huis rond 1329/1330 is gebouwd. Het heeft nog steeds enkele oorspronkelijke balklagen en bijzondere balkconsoles die uit die tijd komen.
De schilderingen zijn niet met zekerheid te koppelen aan vroegere bewoners. Er zijn twee huiseigenaren bekend uit de periode 1450-1500: Jacob Geertzn, die het pand in 1461 kocht, en Geert van der Schere, eigenaar in 1485 en in 1501. Hij was mede-eigenaar van een rijnschip en een welgestelde Kampenaar. Meerdere familieleden van Van der Schere bekleedden hoge functies bekleedden in de vijftiende en zestiende eeuw. Mogelijk liet Geert van der Schere de schilderingen aanbrengen.
Op andere plafondbalken staan teksten uit de middeleeuwen (foto: Maarten van Gemert)
Vloeddijk & Burgwal
Jaren geleden werden in panden aan Vloeddijk 60 en Burgwal 80-81 middeleeuwse balkschilderingen ontdekt. In de Kamper Almanak 2017 doen Richard Harmanni en Josefien Tegelaar uitgebreid verslag van de ”tot nu oudste decoratieve balkenbeschildering van ons land” aan de Burgwal. Dendrochronologisch onderzoek dateerde de eiken balken in 1344. Kunsthistorisch en materiaaltechnisch onderzoek toonde aan dat de schilderingen waarschijnlijk kort daarna zijn aangebracht.
De gemeente spreekt nu opnieuw over ”unieke balkschilderingen” omdat er geen contourlijnen zijn gebruikt hetgeen toentertijd wel gebruikelijk was. In Nederland zijn vergelijkbare type balkschilderingen uit die tijd nog niet eerder gevonden, aldus een persbericht van de gemeente.
Iedereen mag de vondst zaterdag tussen 14.00 en 16.00 uur komen bekijken in het pand aan de Oudestraat 67. Voor die tijd komen op Brugnieuws.nl nog meer beelden en informatie. Als ware het een opwarmertje voor de over twee jaar geplande grootse viering van het 800-jarig bestaan van Kampen, tonen deze ontdekkingen van middeleeuwse balkschilderingen inderdaad de respectabele leeftijd van Kampen.
De middeleeuwse balkschilderingen verdwijnen straks mogelijk weer achter het systeemplafond (foto: Maarten van Gemert)
