Column Ondernemen in Kampen: Wat schuurt er echt aan de Schijf van Vijf?

De nieuwe adviezen van de Schijf van Vijf: Minder kaas, minder (rood) vlees en méér peulvruchten, maken de tongen flink los. “Wat een betutteling.” “Ik moet helemaal niks.” “Ik bepaal zelf wel wat ik eet.” Nederland staat op z’n achterste benen. 

Terwijl hier de gemoederen hoog oplopen, doet onze dochter vrijwilligerswerk in Namibië bij Stichting Lighthouse. Ze deelt er maaltijden uit aan mensen die wonen op een vuilnisbelt. Daar vragen veel inwoners zich elke dag af of er überhaupt wel (genoeg) eten is. Voor zichzelf én voor hun kinderen. Het contrast vind ik ongemakkelijk groot. En het leidt thuis, aan onze keukentafel, tot goede gesprekken.

Lange tenen
Eerlijk gezegd begrijp ik de ophef niet zo goed. De Schijf van Vijf is gewoon een advies. Een hulpmiddel. En toch voelen veel mensen zich persoonlijk aangevallen. Wil jij elke dag friet eten, kaas stapelen of een gehaktbal bestellen zo groot als een bowlingbal? Ga je gang. Het is jouw lijf, jouw keuze.
Maar waarom raken we zo snel op onze tenen getrapt zodra het over gezond eten gaat? Misschien omdat het iets blootlegt wat we liever niet zien: dat we graag zeggen dat we zélf kiezen, terwijl onze keuzes in de praktijk vooral worden gestuurd door wat makkelijk, snel, betaalbaar en verleidelijk is.

De cijfers liegen niet
Meer dan de helft van de volwassen Nederlanders heeft overgewicht. Maar liefst 1,8 miljoen mensen leven met een hart- of vaatziekte. Dat is geen toeval. Dat is hoe we eten. We weten al jaren wat gezonder is: minder zout en suiker, minder bewerkt voedsel, meer groente en meer variatie. En toch verandert er weinig. Niet omdat we het niet snappen, maar omdat het systeem waarin we leven precies het tegenovergestelde stimuleert.
 
Je darmen weten het al
Wat vaak wordt onderschat, is het effect van voeding op onze mentale gezondheid. Eten gaat niet alleen over kilo’s of over de planeet. Het gaat ook over hoe je je voelt. In je darmen wordt een groot deel van je serotonine aangemaakt: het stofje dat invloed heeft op je stemming. Een verstoorde darmflora, bijvoorbeeld door stress of ongezonde voeding, kan leiden tot somberheid, angst en stemmingswisselingen. Onderzoek laat bovendien zien dat een mediterraan eetpatroon de kans op depressie aanzienlijk verkleint. Goed eten is dus ook goed voor je hoofd.

We leven in een systeem dat ons dik en moe maakt
Gezond eten klinkt simpel, maar dat is het niet. Snelle suikers liggen overal op de loer, tijd is schaars en samen eten verdwijnt steeds vaker naar de achtergrond. Dus nee, het is niet alleen een kwestie van ‘betere keuzes maken’ in een ziek systeem. Maar dat betekent niet dat we geen invloed hebben. 

Je hoeft niet alles tegelijk te veranderen. Kleine stappen zijn genoeg. Een extra stuk fruit per dag. Groente bij de lunch. Water in plaats van frisdrank. Eén dag per week vegetarisch. Niet omdat het moet, maar omdat je weet dat het beter is voor jezelf. En ja er is nog steeds ruimte voor die gehaktbal. Of chocola. En voor kaas (we blijven tenslotte Nederlanders). Maar misschien niet elke dag. En misschien iets bewuster. 

We zijn niet boos om kaas. We zijn boos, omdat iemand ons herinnert aan iets wat we eigenlijk al weten. En dat schuurt. 

Jenneke Palland, trotse moeder en inwoonster van Kampen 

Business Developer bij de Makersfabriek.