Jubilerend museum in de Groenestraat vertelt het verhaal van de Kamper stadsboeren

(door Maarten van Gemert)
KAMPEN – Museum Stadsboerderij Kampen bestaat 25 jaar. Meerdere activiteiten zullen de komende maanden daarop de aandacht vestigen. Om te beginnen zijn bij de ingang van de Stadskazerne vier informatiezuilen geplaatst. Die vertellen het (bredere) verhaal van de stadsboeren. Dit wordt ook uit de doeken gedaan in een speciale editie van het Historisch Tijdschrift (HT).

Met een informatief programma, afgesloten met een feestelijke borrel, werd het jubileum afgelopen zaterdag gevierd. Hoogtepunten waren de introductie van de vier informatiezuilen en het eerste HT-exemplaar voor de burgemeester. Museumvrijwilligers en gastauteurs hebben de juli-uitgave van Historische Verenging Jan van Arkel geheel gevuld. Bewust is het verhaal breder getrokken dan alleen dat van Museum Stadsboerderij. Een geschiedenis die pas enkele decennia geleden echt eindigde.

Stadsboeren
Koeboeren in de stad waren in en na de middeleeuwen de gewoonste zaak van de wereld. Verspreid over de stad kende Kampen een paar honderd koeboeren. Stadsboeren kwamen in veel plaatsen voor, aldus Evert Duitman, voorzitter van de beheercommissie. Het aantal en de lange duur maken echter hun verhaal in Kampen bijzonder. In 1970 waren er nog vier stadsboeren maar inmiddels was er een uitsterfconstructie ingezet. Toch nam de Kamper binnenstad pas in 2000 afscheid van haar laatste boer: Teun van Zuthem. In de stadsboerderij aan de Groenestraat 94 liepen tot 1975 de koeien. De lange Groenestraat, die al op kaarten uit de dertiende eeuw genoemd wordt, heeft zo’n zestig koeboeren gekend. Kort na het stoppen van Van Zuthem is Museum Stadsboerderij gestart: op 7 juli 2001 opende ze haar deuren.

Burgerrechten
Gerda van Dijk is één van de vrijwillig(st)ers waarop het museum draait. Zij rolt van het ene verhaal in het andere. Zo vertelt ze dat Kampen pas in 1559 stopte met het onverdeeld burgerschap. Het groot burgerrecht werd ingesteld om nieuwe burgers te lokken. Daarmee mocht men namelijk gebruik maken van de gemeenschappelijke stadsburgerweyden. In 1633 kwam er definitief een groot en klein burgerrecht. Een jaar later gevolgd door het buitenburgerrecht voor de inwoners buiten de stadsmuren. De boeren in bijvoorbeeld Brunnepe wilden ook van de weyden gebruik maken.

In het museum is Van Dijk altijd in traditionele klederdracht gehuld om de juiste sfeer op te roepen. Dat doet ook de speciale editie van het Historisch Tijdschrift. Daarin beschrijft onder andere Gerrit Sleurink de uittocht van stadsboeren na 1936. Theo van Mierlo heeft zich verdiept in de stallen van het Groot Burger Weeshuis. Deze uitgave krijgen alle leden van HV Jan van Arkel. Voor anderen is het te koop bij het museum en via haar website MuseumStadsboerderijKampen.nl.

Avercamp
De burgemeester kreeg het eerste exemplaar. Hij schetste het belang van de landbouwsector: we moeten niet vergeten hoe belangrijk de boeren nog zijn. Daarna introduceerde Gerda van Dijk in een filmpje de informatiezuilen. Deze zijn tot eind september te bekijken en te lezen voor de Stadskazerne. Geraart Westerink besprak na de pauze in een minicollege de architectuur van de nieuwe boerderijen die na de uittocht èn de ruilverkaveling gebouwd werden. Wouter Berns legde tenslotte een brug naar het aanstaande Avercampjaar. Hij toonde enkele schilderijen van de beroemde Kamper schilder maar ook enkele van hemzelf waarin hij een kwinkslag met koeien maakt.

Met het vertrek van de stadsboeren is zowel de fysieke als de figuurlijke afstand tot boeren vergroot en hun zichtbaarheid verkleind. Museum Stadsboerderij Kampen gaat daar tegenin. Van Dijk schetst hoe bezoekers beseffen dat ze met een stap over de drempel van Groenestraat 94 teruggaan in de tijd. Toen de agrarische stand in de stad floreerde. Museum Stadsboerdij Kampen vertelt dat verhaal al 25 jaar.