‘Op de bank met Jenneke Palland’ ERF-1 creëert op Kampereiland haar eigen voedselsysteem in het klein

Op ERF-1 wordt al meer dan vijfhonderd jaar geboerd. Op de biologische boerderij van familie Bruins biedt Irene Prinsen-Bruins de inwoners van Kampen niet alleen eerlijk, gezond en biologisch voedsel. Ze hoopt ook een mentaliteitsverandering ten opzichte van ons voedsel teweeg te brengen. Maar die omslag is natuurlijk niet van de een op de andere dag gemaakt. Jenneke Palland (Rabobank) gaat met haar in gesprek over hoe zij, samen met anderen, deze verandering wil bereiken en hoe ze is gekomen tot waar ze nu staat.

Wat is ERF-1 in een paar zinnen?

“Het is een community aan het worden. Een groep mensen die vinden dat we anders moeten gaan eten. Meer verbinding tussen producent en consument. Met passie voor pure producten, eerlijk en lekker voedsel. De ambachtelijk processen en de herkomst van ons voedsel weer laten zien.”

In 2010 heeft jullie familiebedrijf de omslag gemaakt naar biologisch boeren. Wat was jullie drijfveer voor deze omslag?

“Mijn vader realiseerde zich dat de manier van boeren niet meer bij hem paste. Alleen maar meer voor minder. We waren de verbinding met onze eigen melk en de keten kwijtgeraakt. En de kunstmest? Die deed hem pijn aan zijn handen en de machines gingen eraan kapot. Dat kan niet goed zijn, dacht hij. De omslag naar biologisch boeren kwam bij hem vanuit zijn hart. Hij wilde echt goed voor zijn dieren en de bodem zorgen.”

Een paar jaar na de omslag zijn jullie ook gaan verzuivelen. Waarom zijn jullie zelf met de melk aan de slag gegaan?

“Mijn moeder maakte hele lekkere vanillevla. We vonden dat iedereen die moest proeven. We kwamen erachter dat vanillevla uit de winkel vaak niet meer wordt gemaakt met echte vanille. Toen is mijn moeder deze zelf gaan maken. Alleen met melk, suiker, maïzena, ei en échte vanille. En dat doen we nog steeds op die manier! De vanille komt van biologische boeren uit Oeganda. Inmiddels maken we een breed assortiment aan dagverse zuivel en kazen als; Kamper Terp, Kampereilander en Hanze Kogge kaas. Ook vind je onze boerderijwinkel rauwe melk en rundvlees van onze eigen koeien.

Hoe ben je zelf, na een aantal jaar in loondienst, weer bij het bedrijf betrokken geraakt?

“Ik ben natuurlijk opgegroeid op de boerderij, maar ben als diëtist aan de slag gegaan in het ziekenhuis. Daar ontdekte ik dat mensen niet meer weten hoe hun voedsel wordt gemaakt. Gedragsverandering en anders gaan eten is dan extra moeilijk. We kunnen niet alles oplossen met een pilletje — beter gaan we terug naar de basis: een gezonde levensstijl en duurzaam eetpatroon. Wil je naar de dokter of naar de boer? Vulling of voeding?
Dit inzicht bracht me terug naar het familiebedrijf. De afgelopen twaalf jaar ben ik heel anders naar het voedselsysteem gaan kijken. Ik vraag kinderen weleens: ‘Waarom eet je eigenlijk?’ Het lijkt alsof we in Nederland vergeten zijn dat eten een primaire levensbehoefte is.

Wat was jullie grootste uitdaging op jullie ondernemersreis?

“Mijn vader had de droom de Groenste stal van Nederland te bouwen. Dat is helaas niet gelukt. We waren onze tijd vooruit werd er gezegd. Maar we zijn wél doorgegaan. Met mijn familie; mijn ouders, mijn broer Klaas-Jan en mijn zus Marije hebben we de schouders eronder gezet. Daarnaast is ook veel zelfreflectie van belang. En bij jezelf te rade gaan: waarom doe je wat je doet? Die vraag helpt ons om dicht bij onszelf te blijven en vanuit ons hart te werken. En de credits gaan ook zeker naar mijn team, want zij zetten zich iedere dag met hart en ziel in om onze droom waar te maken!”

“Een andere uitdaging was de omschakeling naar biologisch. De grond waar we op verbouwen was slaafs, die was zo gewend aan dat energiedrankje, aan kunstmest. We konden echt merken dat de aarde eraan moest wennen om het zonder te doen. Maar daar krijgen we nu ontzettend veel biodiversiteit voor terug. We zetten in op samenwerking met de natuur in plaats van het van bovenaf te willen regelen.

Het zou toch mooi zijn als je als boer meer wordt beloond voor het boeren op deze manier?

“Klopt, uiteindelijk moeten we naar een houdbaar systeem met elkaar, wat niet enkel gedreven wordt door geld. Het gaat niet alleen om stikstof of waterkwaliteit, maar om een breder maatschappelijk vraagstuk. Hoeveel ruimte geven we aan natuur? Hoeveel aan reguliere en biologische boeren? Hoeveel willen we produceren? Alleen voor Nederland of ook voor de export? En we moeten het met elkaar hebben over true pricing; de echte prijs voor een product.”

“Eigenlijk creëren we hier op ERF-1 een voedselsysteempje in het klein. We willen goed zorgen voor onze bodem en de dieren. Die geven ons een prachtig product terug. Wij gaan daar dan zelf mee aan de slag. Het liefst verkopen we dat direct aan onze buren hier in Kampen. Hierdoor vermijden we onnodige voedselkilometers en helpen we burgers opnieuw een band te krijgen met hun voedsel en de manier waarop het wordt geproduceerd.”

Wat doen jullie allemaal om die verbinding tussen consument en producent dichterbij te brengen?

“Als Agro-diëtist verbind ik landbouw met voeding en gezondheid. Ik vind het belangrijk mensen te inspireren op de plek waar hun voedsel wordt geproduceerd en het gesprek op gang te brengen over ons voedselsysteem en het belang van gezonde en duurzame voeding.”

Dit doe ik door te spreken op evenementen, workshops te geven en rondleidingen te organiseren op ons bedrijf. Schoolklassen neem ik mee in het leven op de boerderij, waar de geur alleen al een hele beleving is voor kinderen. Vaak willen ze niet meer weg, wat altijd het leukste is. Later komen ze vaak terug met hun ouders.”

“Maar je kunt het boerenleven ook zelf komen ervaren door te overnachten op onze camperplek of in onze eigen B&B. Of te landen bij ons rustpunt voor fietsers en wandelaars. Je kunt zelfs met je boot aanmeren bij onze steiger.”

We zijn allemaal druk. Jullie spelen hier goed op in door de producten van ERF-1 ook aan te bieden bij verschillende lokale verkooppunten. Waarom moeten de Kampenaren toch echt zelf ERF-1 bezoeken?

“We moedigen iedereen aan om de boodschappen rechtstreeks bij de boer te halen. We begrijpen dat iedereen het druk heeft. Daarom zijn onze producten niet alleen in onze eigen boerderijwinkel en webshop te koop, maar ook in supermarkten, speciaalzaken en via thuisleveranciers.”

“We willen van ERF-1 een ervaring maken die je bewustzijn verrijkt. Hier kun je samen met je kind de natuur in, de koeien zien en tegelijkertijd je boodschappen doen. Bij ons kom je echt tot rust.

Tot slot, welke tip zou je willen meegeven aan de consument?

“Ik denk dat je eerst bij jezelf moet nagaan wat je eigen waarden zijn. Hoe sta je in het leven? Kun je het nog over je hart verkrijgen om vlees te kopen waarvan je niet weet waar het vandaan komt? Het gaat om bewuste keuzes maken en eten met aandacht. Ga je vaak uit eten, koop je veel kleding, of kun je consuminderen en een deel van dat budget besteden aan gezond en duurzaam geproduceerd voedsel?

“Met ERF-1 laten we zien dat een ander voedselsysteem mogelijk is. We nodigen iedereen in Kampen uit om het zelf te ervaren: kom kijken, ruiken, proeven en ontdek wat echt, eerlijk en lokaal voedsel betekent!”

Rabobank
www.Rabobank.nl

ERF-1          
www.Erf1.nl
Instagram: irene.erf1.agrodietist