IJsseldijk zakt in, proef Waterschap geslaagd
· leestijd 2 minuten AlgemeenKAMPEN – De dijk langs de IJssel bij de uitlaat van het Reevediep is doorgebroken. Het land is omhoog gedrukt en ”opgebarsten”. Die term bezigt het waterschap in het experiment dat ze ter plaatse opzette. De oude IJsseldijk heeft haar functie verloren en kwam in beeld als uniek proefobject en die proef is nu geslaagd met het inzakken van de dijk. Met de vergaarde kennis gaan dijkexperts aan de slag.
In het praktijkonderzoek Opbarsten bij Dijken onderzoeken waterschap Drents Overijsselse Delta en het kennisinstituut Deltares hoe bij hoogwater het land achter de dijk omhoog wordt gedrukt en kan openbarsten. Met de kennis die wordt verzameld, kunnen dijkprofessionals in de toekomst de sterkte van de dijk realistischer beoordelen en zo een nauwkeuriger dijkontwerp maken. Dit project is onderdeel van het Hoogwaterbeschermingsprogramma.
Eerst is een kleine proef met ”opbarsten” gedraaid op een afgebakend terrein achter de dijk. Daarna verplaatste het praktijkonderzoek zich naar de grond meteen achter de dijk. Bij het nabootsen van een hoogwatersituatie is het gedrag van de dijk en de grond zeer nauwkeurig gevolgd. Dijkprofessionals kunnen met de opgedane kennis en ervaring voortaan de sterkte van dijken realistischer inschatten.
Praktijkonderzoek
Tijdens eerder vooronderzoek is de grondopbouw van de dijk en de waterdoorlaatbaarheid in beeld gebracht. Vervolgens zijn in een laboratorium op kleine schaal proeven gedaan zoals in het groot in het veld uit te voeren. In mei is de veldproef gestart. Er is een hoogwatersituatie nagebootst door het infiltreren van water in de ondergrond. Dat drijft de grond op die uiteindelijk open barst. Zo wordt kennis opgedaan over wat er gebeurt en hoe de dijk bezwijkt.
Tekst gaat verder onder de foto.
De oude IJsseldijk als proefobject. Foto: Maarten van Gemert
De dijk langs de IJssel van zo’n honderd meter lengte heeft geen functie meer sinds de aanleg van het Reevediep. Voor het praktijkonderzoek is de dijk met zand uit naastliggende grond opgehoogd. „Van ongeveer 1m +NAP tot ongeveer 7m +NAP,” schat Bert Koster in. „Met mooi wit zand,” vult hij aan. Als specialist waterveiligheid bij Waterschap Drents Overijsselse Delta (WDODelta) is hij in dit project aangesteld als technisch manager.
Hoogwaterbescherming
WDODelta voert de proef uit in samenwerking met kennisinstituut Deltares. Het praktijkonderzoek ’Opbarsten bij Dijken’ maakt onderdeel uit van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). „Eigenlijk is nooit goed onderzocht hoe een dijk kapot gaat,” vertelt Koster. Dijkenbouwers rekenen in feite met conservatieve aannames om de sterkte van een dijk, en daarmee de veiligheid, te bepalen.
Tekst gaat verder onder de foto.
De oude IJsseldijk is doorgebroken - Foto: Maarten van Gemert
Een dijk kan bijvoorbeeld kapot gaan doordat de grond vlakbij open barst. Dan schuift de helling van de instabiele dijk af. Of zand kan naar het oppervlak komen waardoor de dijk in elkaar kan zakken. Er is nog onvoldoende kennis over hoe dat zogenaamde ”opbarsten” precies werkt. De oude IJsseldijk bij Kampen biedt daartoe gelegenheid en staat daarmee landelijk in de belangstelling.
Tekst gaat verder onder de foto.
De opengebarsten dijk. - Johan Schaart
Climax
Zo’n 200 kilometer aan dijken in Nederland, en zo’n 80 kilometer bij WDODelta, is afgekeurd volgens het oude mechanisme van beoordeling. De schat aan kennis en ervaring die nu wordt opgedaan, geeft mogelijk aanleiding om deze beoordeling te herzien.
De opstelling van de proef is omvangrijk. Tal van paaltjes in de grond naast de dijk meten de waterdruk. Containers op de dijk kunnen met water gevuld worden om de druk op de dijk te verhogen. Rond het weekeinde steeg de spanning in zowel de dijk als de grond als bij de medewerkers. Wanneer zou de grond opbarsten en de dijk onderuit gaan?
Foto: Tennekes
