Hondenhoek: Waarom luistert mijn hond niet?

In de column Hondenhoek belicht kynologisch gedragstherapeut en doorgewinterd hondenkenner Bert Nieuwenhuis één actueel gedragsthema. Aan de hand van voorbeelden vertaalt hij het naar heldere, direct toepasbare tips voor een harmonieuzer leven met uw hond.

Dit is voor hondeneigenaren een vraag die, als ze zich een beetje inleven in het dier, behoorlijk vaak gesteld wordt. Het gemakkelijkst is om te veronderstellen dat, na het niet opvolgen van een opdracht, gewoon maar aan te nemen dat de hond ongehoorzaam is. En levend individu als de hond is, voldoet hij vaak aan die veronderstelling. Maar het is niet altijd te wijten aan dwars liggen om zijn eigen zin door te drijven. Want om een opdracht uit te voeren moet je begrijpen wat er precies van je verlangd wordt en moet je daarna nog even op een rijtje zetten hoe je daaraan nu het best kunt voldoen. Dat vergt van de opvoeder/begeleider wel enig inzichtelijk vermogen. Wanneer tijdens het tijdstip van training de hond op het moment van de gegeven opdracht net even daarvoor werd afgeleid door iets wat voor hem echt spannend is, ligt het voor de hand dat hij dit boeiender vindt dan de uit te voeren opdracht. Ook al werd die volgens ons in zijn favoriete spelvorm aangeboden. En als er wat hem betreft iets uitzonderlijk spannends gebeurt kan hij op dat moment niet anders dan aan die emotie gevolg geven. Vergeet dan het verzoek van de opdrachtgever maar.

Het is duidelijk: wanneer de hond eigen emoties boven de bedoeling van de trainer stelt en dus de gegeven missie niet uitvoert, is dit alleen uiting geven aan eigen ingeving. Maar hij kan ervoor kiezen om de baas een plezier te doen of zijn eigen plan in te voeren. Als de keuze valt op het doorvoeren van het eigen plan hebben wij het over ongehoorzaamheid. Echter daar kan zelfs in bepaalde gevallen een oorzaak voor gezocht worden. Bijvoorbeeld de hond wordt afgeleid en raakt daardoor overprikkeld. Of er gebeurt op het moment van een op handen zijnde uitvoering nou net iets in de omgeving waardoor de hond onzeker of angstig wordt. Of zijn leeftijd gaat meespelen en hij hoort andere geluiden om zich heen of hij hoort zelfs niet goed meer. In die laatste gevallen spreken wij dan ook niet van van strikte ongehoorzaamheid. Dat overkomt ook de viervoeter. Zodra blijkt dat de hond echt geen belangstelling heeft en totaal geen lust vertoont om met de baas te gaan werken stelt de hond zich boven alles verheven op en mogen wij ervan uit gaan dat dit ongehoorzaamheid betreft. In dat geval geeft hij aan dat hij met vier poten op de grond staat en dat ook blijft doen. Dan kunnen wij de moed verliezen en kwaad op hem worden. Nu hoeven wij hem ook weer niet op een voetstuk te plaatsen en verzachtende omstandigheden voor zijn gedrag verzinnen, maar in situaties van ongehoorzaamheid tijdens oefenmomenten is het van ons uit verstandiger om er direct mee op te houden. Dit geeft aan de hond heel vaak een onlustgevoel omdat dan de aandacht voor hem verdwenen is.

Wat een andere mogelijkheid voor het niet uitvoeren van een boodschap is, is dat de hond niet begrijpt wat er van hem wordt verlangd. Als dit zo is betekent het in zo’n situatie dat de bedoeling van de trainer niet goed overkomt naar de hond toe. Dit kan aan het onvermogen van de hersencapaciteit van de hond liggen (is voor velerlei uitleg vatbaar onder andere afhankelijk van de ras eigenschappen) maar meestal speelt hier het onvermogen van de begeleider een rol. Aan dat laatste kan best iets gedaan worden. Zorg ervoor dat de hond in een rustige situatie verkeert als een nieuwe oefening wordt aangeleerd. Ga na of de commando’s die worden gebruikt wel altijd dezelfde woorden bevatten, dus niet de ene keer zeggen “kom” en de volgende keer “hier” Ook kan de lichaamstaal van de baas verkeerd op de hond overkomen, bijvoorbeeld als het commando “zit” wordt gegeven buigt de baas erg ver voorover zodat de hond aanneemt dat hij dieper moet zakken en dus gaat liggen.

Duidelijk zijn als iets overgebracht moet worden is dan ook een niet te verwaarlozen factor en hierdoor heeft hij die de wet maakt, zowel als hij die de wet mag gehoorzamen een houvast.

Bert Nieuwenhuis.