Hoe ver-zin je het: nieuwjaar, frisse blik?

Elske en Karin de Lange zijn voorgangers bij de Vrijzinnigen Kampen. Hier wisselen moeder en dochter hun gedachten met elkaar uit. Deze maand: Karin.

‘Een frisse blik op iets werpen’, daar lijkt het nieuwe jaar altijd bij uitstek een goed moment voor. De metafoor van de januskop sluit daarbij aan met zijn verschillende blikken waarmee hij de wereld in kijkt. De januskop is een symbool voor tijd en overgang. Het idee van één gezicht naar het verleden en één naar de toekomst komt vooral uit de Romeinse interpretatie van de god Janus, zoals we die bij de Romeinse dichter Ovidius zien in het eerste boek van Fasti.

Hierin beschrijft de dichter de twee blikken van Janus. Het ene gezicht kijkt terug naar het verleden (het oude gezicht met baard), naar wat gebeurd is, ervaringen en herinneringen. Het andere gezicht kijkt vooruit naar de toekomst (het jonge gezicht), naar alles wat nog komt, verwachtingen, planningen en veranderingen. De overgang van het oude jaar naar het nieuwe jaar wordt bij uitstek gebruikt om terug te blikken en vooruit te kijken. 

Nu is Janus nog steeds terug te vinden in de naam van de maand januari, die stamt af van Janus. En laat nu juist in januari weer de dagen gaan lengen en langzaamaan ruimte ontstaan voor nieuw leven. Een mooie tijd om eens na te denken: Waar wilt uzelf ruimte aan gaan geven?

In de tekst van Ovidius zegt Janus dat hij alles tegelijk ziet:

“Alles wat was, is en zal zijn, ligt open voor mijn blik.”

Janus symboliseert zowel het begin als het afsluiten van een handeling.
Zonder begin is er geen vervolg. Zonder einde geen afsluiting en dan blijven er nog allemaal open eindjes liggen.

De blik van Janus is niet gericht op het verleden of de toekomst. Zijn blik ligt in alles wat daar tussenin ligt, verscholen in het moment dat altijd in beweging is. In het moment bepalen we waar we heen bewegen. Zo bekeken is het bijna raar dat we handelingen niet terug kunnen draaien. Vaak kunnen we iets wel opnieuw doen, maar we kunnen het moment niet terugdraaien en herstellen of verbeteren. Dat kan heftige gevolgen hebben; een huis dat in de fik gaat of een afscheid dat we missen. Maar het maakt het leven ook van waarde, omdat we een aantal gebeurtenissen maar één keer meemaken, zoals een geboorte of trouwerij.

Dus een blik vooruit of terug richten we op iets wat indruk gemaakt heeft of waarvan we hopen dat het van waarde gaat zijn. En dat komt samen in het nu. Wat is gebeurd bepaalt waar we heen gaan. Als ik zwanger word, dan krijg ik een kind. We weten nooit precies waar we heen bewegen, maar wat we besluiten te doen heeft altijd een impact op ons leven, bewust of onbewust. Het is onze gerichtheid die het moment bepaalt. Het nieuwe jaar kan een goed moment zijn om terug te blikken en om met die kennis de toekomst in te gaan en veranderingen aan te brengen.

Onze (gratis) activiteiten in januari:

Lezing over Dirck Volkertsz Coornhert, een van de invloedrijkste en productiefste Nederlandstalige auteurs van de zestiende eeuw. Hij schreef o.a. over filosofie, theologie en godsdienstige praktijken. Hij schreef dialogen, toneelstukken, gedichten, morele traktaten, theologische verhandelingen, liederen en politieke essays. Levensbron. Dinsdag 27 januari 2026. Graag vooraf bij Karin de Lange aanmelden: voorganger@vvvrijzinnigen.nl.
Meditatiereeks Dit seizoen gaan we starten met een reeks verschillende meditaties gegeven door personen met verschillende achtergronden. Het doel is om jullie kennis te laten maken met verschillende meditatievormen, zoals vipassana, mindfulness, tai chi, engelenmeditatie en Iona meditatie. Levensbron. Vanaf 19.30 uur op woensdag 28 januari. Graag vooraf bij Karin de Lange aanmelden: voorganger@vvvrijzinnigen.nl.
Samen wandelen Voor mensen die de zachtheid een warm hart toedragen: even bewust vriendelijk en ontvankelijk een rondje zachtheid voor deze wereld; samen wandelen. We verzamelen om 10.00 uur voor het Stadhuis (Burg. Berghuisplein).