‘Muzikale reis door de tijd: Jan Roelofs over zijn rol in de opkomst van country en bluegrass in Nederland’

--- Kampenaar Dick van der Wal is een echte muziekliefhebber én hij houdt van geschiedenis. Deze combinatie vormde de aanleiding om in 2021 het Muziekarchief Kampen op te richten. Het is een oneindig groeiend archief geworden dat de muziekgeschiedenis van Kampen in kaart brengt. Met de verhalen die hij hierover schrijft, neemt hij de lezers van De Brug mee tijdens zijn zoektocht. ---

KAMPEN - “Trek maar aan het touwtje.” Met deze woorden werd ik in 2023 uitgenodigd bij Wim Duiveman thuis. Hij had Jan Roelofs ook gevraagd, de man die in de jaren ’70 met Berry Selles in de Country Ramblers speelde en later de band Groundspeed oprichtte. Die bands waren bepalend voor de grote populariteit van country, bluegrass én folkmuziek in Nederland. Met beide bands nam Jan in totaal zes albums op. Een belangrijke speler in de muziekgeschiedenis van Kampen dus. In deze krant een terugblik op die ontmoeting.

Als ik aan het touwtje trek, floept de deur soepeltjes open en komt er mij een gezellig geroezemoes van achter de kamerdeur aan het eind van de gang tegemoet. Ik schud handen met Jan, diens partner Ingrid en Wims echtgenote Anna. Koffie en koek staan klaar, er wordt volop gekeuveld, gerookt en gelachen. Het voelt als thuiskomen op een verjaardag van m’n ouders in de jaren ’70. 

Jan Roelofs groeide op in Kampen, maar zijn wieg stond in Hasselt. “Ik ben onderweg geboren”, grapt hij als hij over zijn vader vertelt die iedere dag in weer en wind op de fiets tussen Kampen en Hasselt heen en weer pendelde, onderweg naar zijn werk bij Schokbeton. “Wist je trouwens dat de betonklinker daar uitgevonden is, door mijn vader?”

Zijn middelbare schooltijd bracht Jan door aan de ULO in Kampen. Daar deelde hij de schoolbanken met Herman Deinum. Hij herinnert zich nog een typerend voorbeeld van Herman die een dagje vrij kreeg van school, vanwege het overlijden van zijn oma. Feitelijk was hij naar een optreden in Duitsland, maar voor het gemak had hij de onlangs overleden prinses Wilhelmina als zijn oma beschouwd. Op diezelfde ULO ging ook Henk Meutgeert naar school. Opvallend met welk gemak Jan anekdotes, namen en jaartallen oplepelt, bijna encyclopedisch. Maar wat wil je, na ruim 75 jaar heeft hij genoeg herinneringen om uit te putten. En zijn geheugen heeft hem tot nu toe niet in de steek gelaten.

Het eerste bandje waar Jan in zat was The Jiggs, hij moet toen ongeveer 17 jaar oud geweest zijn. Daarna speelde hij samen met Berry Selles in de Country Ramblers en nog weer later in Groundspeed. Op de vraag hoe het kan dat veel Kampenaren zich vooral de Country Ramblers herinneren en Groundspeed een stuk minder, antwoorden zowel Jan als Wim dat de Ramblers de pioniers waren. Zij stonden aan het begin van de scene, en dat roept romantiek en nostalgie op. Dat blijft hangen in de geheugens van de mensen. Groundspeed kwam pas later, professioneler en commerciëler, en groeide uiteindelijk uit tot een bekende naam in binnen‑ en buitenland. De band trad op door heel Nederland en zelfs Europa, werd door de Country Gazette uitgeroepen tot beste countrygroep van 1984 en won datzelfde jaar de Bronze Star Award op het Eurovisie Country Festival. Er volgden radio- en tv-optredens bij KRO, VARA en NOS. “Niet in de camera kijken”, weet Wim Duiveman zich nog vooral te herinneren van het optreden in Kaatsheuvel.

Jan Roelofs was de drijvende en stuwende kracht achter het jaarlijkse Groundspeedfestival. Uit heel Nederland kwamen de liefhebbers hiervoor naar Kampen, wat onze stad destijds de titel “het Nashville van Nederland” opleverde. Vanaf 1985 organiseerde Jan in totaal vijf edities, de eerste in De Buitenwacht en de laatste editie in ‘t Veuronder.

Jan noemt met gemak allerlei namen van bekende muzikanten met wie hij heeft samengespeeld, gewoond of inspiratie hebben geleverd; Josh Graves, Kenny Baker, Doc Watson, Dan Crary, John Hickman, Byrone Berline en nog meer komen voorbij. Of ik die ken? Nee, die ken ik allemaal niet. Met de twee laatstgenoemden heeft Jan veelvuldig getourd, gitarist Doc Watson was een grote inspiratiebron voor Jan, Kenny Baker was de man die Jan wilde voorstellen aan Johnny Cash (ah, die ken ik). “Johnny Cash was mijn buurman toen ik in 1987 een paar maanden in Amerika woonde. Maar die man speelde niet mijn smaak muziek, dus ik was niet geïnteresseerd in een kennismaking. Het leek me wel een aardige vent, die het ook niet makkelijk had.” 

Niet alle opgehaalde herinneringen van vanmiddag lijken mij geschikt voor publicatie. Maar een Byron Berline die beide mannen tijdens een tour in de US ‘s ochtends vroeg begroette met “Hi guys, taking breakfast?”, terwijl het volgende alcoholische drankje al weer naar binnen gleed, vind ik het geheel wel mooi samenvatten.

Uiteraard komen ook de namen van veel oude bandgenoten voorbij: Henri Nuijen met wie Jan en Wim nog een tijdje The Free Mexican Airforce vormden. Lody van Vlodrop die, naar zeggen van Jan, de eerste in heel Europa was die deze muziek op banjo speelde. De Duitse Ulli Sieker die al in zijn jonge jaren Jan Roelofs had zien optreden in Duitsland, Edwin Herkert, de man die wel 30 instrumenten bespeelt. En natuurlijk Wim Duiveman, met wie Jan een bijzondere band heeft. Jan was er in de jaren ’90 bij toen Wim tot geloof kwam tijdens een bijzonder moment aan de oceaankust in Ierland. Jan is daarna nog een aantal keren teruggegaan naar die ook voor hem zo’n belangrijke plek. “Een bijzonder land, met een bijzondere geschiedenis.”

“Heb je zo genoeg informatie?”, vraagt Jan tussendoor aan mij. “Nee, ik denk het niet”, deze man heeft zoveel antwoorden waarvoor ik de vragen nog niet weet. We maken snel via partner Ingrid een vervolgafspraak bij Jan thuis in Wijhe. Samen luisteren we nog naar de muziek van oude vedetten als Doc Watson, Mark Knopfler en Les Paul. Een mooie afsluiting van een mooie middag.