Willem Kolff Stichting draagt haar historisch materiaal over aan Stadsarchief Kampen
· leestijd 2 minuten Algemeen
(door Maarten van Gemert)
KAMPEN – De Kamper stichting die de nagedachtenis van prof. dr. W. Kolff levend wil houden, draagt een aantal belangwekkende zaken over aan Stadsarchief Kampen. Deze professionele organisatie is gespecialiseerd in archiefbeheer en heeft al meer archieven onder haar hoede dan alleen dat van haar gemeente Kampen. Behalve persoonlijke eigendommen van de uitvinder van de kunstnier zelf, bevat het materiaal ook aantekeningen en correspondentie van Kolffs rechterhand.
De Willem Kolff Stichting (WKS) is in 2003 opgericht te Kampen waar Willem Kolff (1911-2009) tijdens de Tweede Wereldoorlog wereldgeschiedenis schreef met de uitvinding van de kunstnier. Uit meerdere bronnen ontving WKS historisch materiaal van Kolff en andere direct betrokkenen bij de ontwikkeling van de kunstnier en andere kunstorganen. Bij gebrek aan huisvesting en goede opslag- en beheermogelijkheden heeft het bestuur van WKS besloten om het waardevolle archiefmateriaal over te dragen aan het Kamper Stadsarchief.
Erkenning
Ondanks de geïmproviseerde materialen en omstandigheden, wist dr. Kolff tijdens de oorlogsjaren een kunstnier te ontwikkelen. Zijn werkkamer in het voormalige Stadsziekenhuis van Kampen, tegenwoordig Myosotis, wordt nog steeds in ere gehouden. Daar staat een replica van de eerste kunstnier die Kolff improvisorisch in 1943 ontwierp. In 1950 emigreerde hij naar de Verenigde Staten waar hij andere kunstmatige organen ontwikkelde. In Nederland werd hij onvoldoende gewaardeerd wat resulteerde in weinig kansen om zijn baanbrekend werk voort te zetten. In 1955 kreeg hij de Amerikaanse nationaliteit en daar wordt hij gerekend tot de honderd belangrijkste Amerikanen van de twintigste eeuw als ”father of artificial organen”. Inmiddels is Kolff in zijn geboorteland ook erkend met een vermelding in de Canon van Nederland en met de verkiezing tot grootste Overijsselaar aller tijden. Hij ontving meer dan honderd onderscheidingen en meer dan tien eredoctoraten. Er is ook een planetoïde naar Kolff genoemd. In Kampen wordt hij geëerd met een straatnaam, een standbeeld, een gedenksteen en het ereburgerschap.
Schenkingen
Na het overlijden in juni 2023 van John Jacobze, oprichter van de WKS in 2003 met Herman Broers, ontving het stichtingsbestuur van de weduwe van John Jacobze materiaal betrekking hebbend op Willem Kolff en zijn betrokkenheid bij de WKS. Ook ontving de WKS later materiaal uit de nalatenschap van Jacob van Noordwijk (1920-2008), de rechterhand van dr. Kolff. Tot slot hebben ook de nabestaanden c.q. erfgenamen van dr. A.W.J. van Doorn relevant materiaal overgedragen inzake de ontwikkeling van kunstorganen. De derde doelstelling van de WKS luidt immers ”de geschiedenis van en kennis over kunstmatige organen in het algemeen en die van prof. dr. Kolff in het bijzonder levend te houden en te beschermen”.
Concreet draagt de WKS persoonlijke spullen van en over Willem Kolff over, zoals aantekeningen, correspondentie, bezoekverslagen en veel beeldmateriaal. Van Kolffs rechterhand tijdens de ontwikkeling van de kunstnier in Kampen, Jacob van Noordwijk, zijn er ook aantekeningen en correspondentie overgeleverd. Van wijlen dr. A.W.J. van Doorn zijn er archiefstukken van Organon Technica. Van Doorn was onder meer betrokken bij de ontwikkeling van het ReDy™-systeem, van groot belang bij de medisch-technische ontwikkeling van de kunstnier die door Kolff is ingezet.
Duidelijkheid
Tijdens recente contacten tussen Stadsarchief Kampen en de Willem Kolff Stichting bleek eerstgenoemde open te staan voor een schenkingsconstructie in plaats van de beheerconstructie sinds 2017. Een schenking van het WKS-materiaal verschaft meer duidelijkheid over verantwoordelijkheden. Bovendien behoort Stadsarchief Kampen tot de drie archieven ter wereld met een omvangrijke Kolffcollectie. Het Kamper archief schaart zich daarmee in het rijtje met het National Museum of American History in Washington DC en de universiteitsbibliotheek van Salt Lake City. Op deze manier wordt Stadsarchief Kampen duidelijk op de (wereld-)kaart gezet, is het behoud en de toekomst van waardevol archiefmateriaal (‘cultureel erfgoed’) gegarandeerd en handelt de Willem Kolff Stichting conform haar doelstellingen en mandaat. Een win-winsituatie voor alle betrokkenen, aldus het stichtingsbestuur. Om het baanbrekende werk te bewaren en te koesteren van prof. dr. Willem Kolff en de zijnen.
