Chartervaart voelt zich buitenspel gezet door beperkingen haven Urk: “Wij voelen ons zwaar gekwetst”

De aangekondigde beperkingen in de haven van Urk zorgen voor grote frustratie bij charterondernemers rond het IJsselmeer. Wilfred Spaargaren, eigenaar van het charterschip The Sûdwester in Kampen, ziet de toekomst met zorg tegemoet, nu charterschepen straks nauwelijks nog welkom zijn in de haven. “Wij voelen ons zwaar gediscrimineerd,” zegt Spaargaren. “Terwijl wij alleen maar vragen om met ons mee te denken.”

Urk is belangrijk

Touwen tikken tegen de masten, meeuwen vliegen over het water en vanaf de kade klinkt het zachte geronk van een scheepsmotor die warmdraait. Op het dek van de Sûdwester is een matroos druk bezig het schip van Spaargaren vaarklaar te maken. Hij legt uit waarom Urk zo belangrijk is voor zijn werk. “Mensen boeken speciaal zo’n tocht om plekken als Urk te bezoeken. Dat hoort bij de beleving van de oude Zuiderzee.”

Volgens hem zijn de gevolgen groot als die tussenstop wegvalt. Hij schuift met zijn hand over de kaart van het IJsselmeer die op tafel ligt. Zijn vinger glijdt van Kampen richting Urk, langs de vaarroutes die hij al jaren blind kent. “Normaal gesproken vaar je misschien een uur extra, maar nu moeten we soms vier à vijf uur omvaren naar een andere haven zoals Lelystad of Lemmer. Dat betekent extra brandstofkosten, extra tijd en soms ook onveiligere situaties op het water.”

Samen met branchevereniging BBZ voerde hij al gesprekken met de havendienst. Daarbij deden de ondernemers volgens hem meerdere voorstellen om toch gebruik te kunnen blijven maken van de haven. “Onze belangrijkste vraag is eigenlijk heel simpel. Wij willen juist op maandag terecht kunnen, want op maandag ligt de haven vaak grotendeels leeg. Maar dan krijgen wij te horen: ‘Beter van niet.’ Dan gaan bij mij alle alarmbellen af. Wij voelen ons zwaar gekwetst.”

De havendienst

Volgens de Urker Havendienst zijn de maatregelen noodzakelijk om de haven veilig te houden. In een algemeen persbericht schrijft de gemeente samen met de havendienst dat delen van de kademuren in slechte staat verkeren. “De Urker haven is iets waar we ‘groos’ (trots) op zijn. Het is een belangrijke levensader voor inwoners en bezoekers van Urk. Helaas verkeert een deel van de havenkades in dusdanige staat dat instortingsgevaar dreigt.”

Om ongelukken en verdere schade te voorkomen, besloot de gemeente noodmaatregelen te nemen. “Door stortstenen aan te leggen kunnen we de haven veilig en open houden totdat de definitieve vervanging van de kades in 2028 plaatsvindt. Wij hebben daarom begin dit jaar de moeilijke keuze gemaakt om de gereserveerde kade voor charterschepen, in de periode van 15 april tot 15 september, te gebruiken als alternatieve ligplaats voor de dag. Gedurende deze periode kunnen we charterbedrijven helaas geen ligplaats aanbieden.”

De gemeente Urk begrijpt dat het besluit voor charterondernemers vervelend is en dat zij zich hierdoor buitenspel gezet voelen. Vanuit de Havendienst is naar eigen zeggen geprobeerd om zo goed en tijdig mogelijk over het besluit te communiceren. Tegelijkertijd benadrukt de gemeente dat zij keuzes moet maken in het algemeen belang, waarbij veiligheid in de Urker haven vooropstaat.

De mogelijkheid om alsnog tot een werkbare oplossing te komen, bijvoorbeeld op rustige dagen of buiten piekdrukte, ziet de gemeente op dit moment niet. In de betreffende periode verwacht Urk namelijk dagelijks grote drukte in de haven, waardoor er volgens de gemeente geen momenten zijn waarop extra ruimte beschikbaar is voor de chartervloot.

De havendienst benadrukt dat veiligheid en beheersbaarheid voorop staan. “Vanuit gastvrijheid willen we het karakter van een open haven zoveel mogelijk behouden, maar vol is echt vol.”

Schade

De economische gevolgen lopen volgens Spaargaren snel op. Niet alleen voor de chartervaart, maar ook voor ondernemers op Urk. “Wij varen gemiddeld met twintig tot vijfentwintig passagiers per schip,” legt hij uit. “De mensen gaan aan wal, halen boodschappen, eten een visje of kopen een ijsje. Dat levert echt geld op voor de middenstand.” Daarnaast gebruikt de chartervaart voorzieningen op Urk, zoals bunkeren en onderhoud. “Dat moeten we nu ergens anders gaan halen. Het is allemaal extra gedoe en extra kosten.”

Volgens Spaargaren gaat het niet om kleine bedragen. “Per ondernemer loopt de schade inmiddels in de duizenden euro’s. En dan hebben we het nog niet eens over de langere termijn.”

Het wordt steeds moeilijker om te varen

Spaargaren merkt dat de problemen op het water zich opstapelen. Hij wijst op storingen bij bruggen en achterstallig onderhoud aan vaarwegen. “Het gaat goed zolang het goed gaat,” zegt hij. “Maar als er iets misgaat, ligt meteen alles vast.”

Zo moesten schepen onlangs nog lang wachten door een storing bij een brug. “Dan heb je ineens honderd passagiers die niet op tijd van boord kunnen. En daar krijg je uiteindelijk zelf de klachten over.” Volgens hem wordt het voor charterondernemers steeds lastiger om betrouwbaar te varen. “Als dit vaker gebeurt, boeken mensen uiteindelijk niet meer vanuit Kampen. Dat risico lopen we nu echt.”

De havendienst geeft aan dat het besluit losstaat van de rol als noodhaven voor het geval dat er sprake is van een storing bij de Ketelbrug. “In geval van nood is en blijft de Urker haven bereikbaar. Dit geldt ook voor onveilige scenario’s op het water. We zullen ons best doen om een ‘veilige haven’ te zijn, binnen de beperkte mogelijkheden waar we ons helaas voor gesteld zien.”

Handtekeningenactie

Daarom zijn de ondernemers nu een handtekeningenactie gestart. Ze hopen dat de gemeente en havendienst opnieuw willen kijken naar de regels.

“We vragen geen speciale behandeling,” zegt Spaargaren. “We willen alleen dat er met ons wordt meegedacht.”