Column CultuurZIEN: Claas Spat, docent aan de KMA en hoogleraar Maleis
· leestijd 1 minuut AlgemeenCultuurZIEN schrijft ieder maand in De Brug een column over de geschiedenis van Kampen.
Hoe ging het verder met het gezin Spat na het overlijden van de conrector in 1878? Net als zijn vader gaf zoon Claas les in taal en cultuur. De stad Kampen keert steeds terug in het verhaal.
Catharina Margaretha Spat (Kampen 1862-1935 Breda)
Waarschijnlijk keerde Henriëtte Wilhelmina Meijboom, weduwe Spat na het overlijden van haar man vanuit Ede terug naar Kampen (zie de column van 15 juni). Dochter Catharina Margaretha trouwde in 1883 in Kampen met Willem Frederik Batenburg, 2e luitenant bij de genie van het Oost-Indisch Leger. Hun oudste zoon Casparus Johannes, vernoemd naar zijn grootvader de conrector, werd in 1885 geboren in Batavia. In 1891 is het gezin Batenburg-Spat met verlof in Nederland. In december 1891 werd in het Stadsziekenhuis aan de Vloeddijk zoon Herman geboren.
Claas Spat (Kampen 1865-1931 Den Haag)
Claas Spat was cadet aan de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda en vertrok in 1881 naar Nederlands Indië. Daar klom hij op tot 2e luitenant. In 1888 keerde Claas wegens ziekte terug naar Europa en werd hij overgeplaatst naar de Nederlandse landmacht. Claas trouwde in juli 1891 in Den Haag met Geertruij Adriana Catharina Staal. Hij is dan 1e luitenant bij de infanterie. Claas en Geertruij vestigden zich aan de Oudestraat. Na een levenloos kind (1892) werd in 1896 zoon Frans Ernst geboren. Kort daarop werd Claas Spat benoemd tot docent aan de KMA voor het onderwijs aan onderofficieren die naar Indië werden uitgezonden. Vanaf 1900 verscheen een lange reeks studieboeken, geschreven door Claas Spat. Over de Maleise taal, over kunst en cultuur in Nederlands Indië en over de Islam. Deze studieboeken beleefden vele herdrukken.
Spatnummers
Voor het onderwijs aan Indiëgangers bezat de KMA een etnografische colllectie. Hiervoor begon Claas Spat vanaf 1905 systematisch objecten te verzamelen. De voorwerpen werden door hem geregistreerd en van een nummer voorzien. Nu nog wordt aan deze registratie gerefereerd als ‘’de Spatnummers’’. Vijftien objecten uit de roofbuit van Klungkung op Bali werden in 1909 toegewezen aan de verzameling in Breda. Een statiekris, in 1908 geroofd uit het paleis te Klungkung, kreeg van Claas Spat nummer 211. In 2022 werd geadviseerd deze kris en enkele andere voorwerpen over te dragen aan Indonesié.
Geroofde objecten uit Klungkung kwamen ook terecht in de etnografische collectie van de Hoofdcursus in Kampen. De Kamper collectie was gevestigd in Nieuwe Markt 18/hoek Burgwal.
Vanaf 1925 was Claas Spat bijzonder hoogkleraar Maleis aan de Universiteti van Utrecht. Hij overleed in 1931, 66 jaar oud.
link naar vorige column: brugnieuws.nl/nieuws/algemeen/365133/het-tragische-levenseinde-van-casparus-johannes-spat
