Column CultuurZIEN Gerritje Kroeze-van Dam, verzetsvrouw in Kampen
· leestijd 1 minuut AlgemeenCultuurZIEN schrijft ieder maand in De Brug een column over de geschiedenis van Kampen, dit keer:
Gerritje Kroeze-van Dam, verzetsvrouw in Kampen
Op 23 juli 1973 schreven de landelijk kranten over de vondst van een aantal raketwerpers, munitie en 20 staven TNT tijdens een verbouwing van Vloeddijk 108. Het wapentuig stamde uit uit de Tweede Wereldoorlog, maar volgens de kranten was over de betrokken ‘’verzetsgroep’’ niets bekend. Vreemd, want oud-eigenaar Cornelis Kroeze werd verzetsman genoemd
Verzetsvrouw Gerritje van Dam (1894-1992)
Gerritje werd geboren op een boerderij in Oldebroek. In 1918 trouwde zij met Reijer Kroeze, zoon van een Kamper bakker en werkzaam als ambtenaar. In Oldebroek werden zoons Hendrik en Cornelis geboren, zoon Jan kwam in de Botervatsteeg in Kampen ter wereld. Vader Reijer was nu winkelier. Korte tijd later woonde het gezin Kroeze aan de Vloeddijk en was Reijer grossier. Het pakhuis van de groothandel stond achter de woning aan de Groenestraat. In 1939 overleed Reijer Kroeze, pas 45 jaar oud. Hij liet Gerritje en 10 kinderen achter. Gerritje zette de groothandel voort en raakte via haar zoons betrokken bij het Kamper verzet.
Verzetsman Hendrik Kroeze (1919-1943)
Zoon Henk was marechaussee en pleegde vanuit zijn functie verzet. Bij het ontvreemden van een auto uit de SS-opslag in Almelo, werd hij gepakt. Er volgde een strafverblijf in een concentratiekamp in Duitsland. Daar werd hij geslagen en uitgehongerd. In het kamp bleef Henk opkomen voor zijn Joodse medegevangenen. Ondertussen bewaarde zijn moeder in Kampen 70 pond rijst om Henk na terugkeer weer ‘’op te lappen’’. Begin juni 1943 was Henk weer thuis. Hij had pleuritis en zijn lichaam verdroeg geen voedsel meer. Hij overleed op 25 juni 1943 aan de gevolgen van het verblijf in het concentratiekamp.
Verzetsman Jan Kroeze (1922-2017)
Zoon Jan werkte tijdens de oorlog bij bakker Hilbert van Dijk aan de Oudestraat. Verzetsman Hilbert van Dijk bedacht in mei 1943 om brandbommen te gebruiken bij het vernielen van het Kamper bevolkingsregister. Na levering werden de brandbommen opgeslagen bij de familie Kroeze. Op 9 juni tijdens de lunchpauze zou de aanslag plaatsvinden. Tot grote schrik van Hilbert van Dijk belden die ochtend twee marechaussee’s aan bij de familie Kroeze. Later bleek dat zij salaris van Henk brachten. Het verbranden van het bevolkingsregister mislukte vervolgens grotendeels, doordat de brandbommen niet op tijd beschikbaar waren. Verzetsleider Buwalda verwees in 1947 naar Gerritje van Dam als degene die wist ‘’wie toch de knaap was, die de brandbommen in het bevolkingsregister gelegd heeft’’.
Zonder toestemming en medewerking van Gerritje van Dam was het verzetswerk van haar zoons niet mogelijk geweest. Gerritje overleed 1992 en werd op begraafplaats De Zandberg begraven bij zoon Henk.
John van Weeghel
