Column Ondernemen in Kampen: Hoe eerlijk is jouw cv?

Met gefronste wenkbrauwen las ik vorige week dat de beoogd staatssecretaris van Financiën haar cv net iets mooier had gemaakt dan de werkelijkheid. Studies zonder diploma en verklaringen die na doorvragen meerdere keren werd herzien. Dat schuurt. Juist een kabinet dat spreekt over een cultuuromslag en het herstellen van vertrouwen, kan zich geen bewindslieden permitteren die slordig omgaan met de waarheid over hun eigen verleden.

En toch knaagt er iets bij mij. Want los van het feit dat liegen nooit een goed idee is, had zij met de waarheid juist een krachtig voorbeeld kunnen zijn voor velen. Omdat ze zonder dat felbegeerde papiertje toch zo ver is gekomen in onze diplomademocratie; een land waarin de hoogste diploma’s het voor het zeggen hebben.

Cv’s en kleine leugentjes: wie doet het niet?

Wie denkt dat dit een uitzondering is, heeft het mis. Kleine leugentjes op cv’s komen veel voor. Vaak gaat het om ogenschijnlijk onschuldige verdraaiingen: een functietitel die net wat chiquer klinkt, verantwoordelijkheden die worden aangedikt of een gat dat elegant wordt weggepoetst.

Maar er is ook een andere categorie: de grotere leugens. Diploma’s vermelden die nooit zijn behaald. Werkervaring verzinnen. Vaardigheden claimen die je niet bezit. Of vertellen over resultaten van een project dat nooit bestaan heeft. Dat zijn geen cosmetische ingrepen meer, maar een ander verhaal dan de werkelijkheid.

De prijs van een opgepoetst cv

Liegen op je cv is riskant. Komt de waarheid boven tafel, dan is het vertrouwen beschadigd en moeilijk te herstellen. Bovendien draait een sollicitatie om een goede match. Door te liegen verklein je die kans, voor beide kanten. Blijf daarom altijd dicht bij jezelf. Je hoeft jezelf niet groter te maken om professioneel over te komen.

Werkgevers te goed van vertrouwen

Onderzoek laat zien dat liegen op cv’s verrassend vaak voorkomt. Schattingen lopen uiteen van 1 op de 8 tot zelfs driekwart van de cv’s met onwaarheden. Tegelijkertijd zijn werkgevers soms wat goedgelovig. Ze weten dat het gebeurt, maar controleren niet altijd. Dat is begrijpelijk, maar niet zonder risico.

Slim screenen

Bekijk cv’s daarom zorgvuldig en verifieer wat relevant is. Bijvoorbeeld door referenties te bellen of diploma’s te checken. Maar overdrijf niet: te veel screening jaagt goede kandidaten weg en kost tijd. Wees bovendien transparant over wat je checkt en waarom. Een cv hoeft geen glad succesverhaal te zijn. Liever een cv met een rafelrandje dan een verhaal dat gaat rafelen zodra iemand doorvraagt.

Achter elke cv zit een mens

En misschien moeten werkgevers ook eerlijk naar zichzelf kijken. Selecties draaien nog te vaak om wat makkelijk meetbaar is: diploma’s, functietitels en resultaten. Terwijl een oud diploma weinig zegt over iemands huidige vaardigheden. Mensen ontwikkelen zich, leren bij en maken omwegen. Juist het gesprek laat zien wat iemand drijft, wat zijn of haar potentie is en of iemand past bij het team en de cultuur van je bedrijf.

Dat vraagt om een ander soort gesprek. Minder afvinken, meer doorvragen. Minder zenden, meer luisteren. Want uiteindelijk neem je geen cv aan, maar een mens.