Nasleep

(Robert van den Belt

Vorig jaar rond de jaarwisseling ben ik in gesprek geweest met politiechef Johan Ekkel over tradities rondom oud en nieuw. In het gesprek hebben we het kort gehad over het welbekende ‘Slepen’. Maar wat houdt dat Slepen nou eigenlijk in? Vandaag neem ik jullie mee in de wereld van het slepen. 

Dinsdag 13 december: 

Het zou een koude avond en nacht worden. De vrieskou zit er goed in. Gelukkig hoef ik niet te krabben. Ik stap in de auto en rijdt in de richting van Nagele om de snelweg op te gaan. Tot mijn grote verbazing is de oprit van de snelweg afgesloten door Rijkswaterstaat en vervolg ik mijn weg naar de volgende oprit om de snelweg op te komen bij Emmeloord. Gelukkig kan ik zonder slag of stoot mijn weg vervolgen naar Wilsum. Overal is goed gestrooid.

Vandaag heb ik afgesproken met Albert van den Belt (mijn opa), Johan van’t Veer en Henk Fix Gzn. Alle drie Wilsummers in hart en nieren. Die mij zeker het één en ander over het slepen kunnen vertellen. Voordat de koffie op tafel staat is het gesprek van de dag vooral de vraag: Gaan we kunnen schaatsen? Om mooi overstag te gaan hebben we het niet over geslepen schaatsen, maar over het slepen van spullen met oud en nieuw. De reden dat ik deze drie heren heb uitgenodigd heeft te maken met dat je dan een mooi tijdbestek van het slepen krijgt. Mijn opa zal jullie meenemen naar de jaren 60, Johan van’t Veer naar de jaren 70 en Henk Fix naar de jaren 80.

Het slepen is van oudsher een plattelandse traditie. De hoofdmoot van het slepen was vooral gericht op het spullen weghalen bij boeren. Alles wat los en vast zat werd meegenomen. We hebben het dan over, van de greep tot aan de kruiwagen. In de jaren 50/60 ging toch nog wel wat anders en Albert van Den Belt zal daar ons meer over vertellen: “Wat ik mij nog goed kan herinneren is dat vroeger bij veel mensen nog de wc buitenstond. Je moest dan vanuit huis naar achteren op het erf lopen om je behoefte te doen. Wanneer je klaar was veegde je, je achterwerk af niet met wc-papier, maar met oude kranten. Dat ging zo in die tijd. Rond de jaarwisseling gingen we vaak bij die wc’s de emmers weghalen, zodat de behoeften op de grond vielen of we smeerden viezigheid rondom het gat en dan gingen de mensen erop zitten en hadden ze een vies achterwerk.”

In de jaren 70 gaat dat wel anders weet Johan van’t Veer ons te vertellen: “In de jaren 70 van de vorige eeuw. Begonnen we vaak op harsenhorst dat is aan de andere kant van het dorp richting ’s-Heerenbroek. We namen dan op een plattenwagen de spullen van de boeren mee. In die tijd had je ongeveer 10 á 15 boertjes in Wilsum en die hadden natuurlijk allemaal een greep en een kruiwagen nodig. Deze spullen laden wij op de wagen. Eigenlijk alles wat los en vast zat, namen we mee. We namen dat dan vaak mee in de richting van de Nieuwstad, waardoor de boer het hele dorp door moest om zijn spullen te vinden.”

In de jaren 70 wordt de Hervormde kerk van Wilsum gerestaureerd en staat de kerk ongeveer 2 á 3 jaar in de stijgers. Rondom de jaarwisseling zorgt de Wilsummer jeugd er voor dat de steigers volstaan met spullen. Vaak werd daarbij ook de hoofdweg of de weg naar de kerk gebarricadeerd, zodat er eerst opgeruimd moest worden. “Het was echt een sport om de mensen te laten denken dat ze hun spullen nog in de schuur hadden staan.”, vertelt Johan ons. “We gingen vaak stiekem via de achterkant naar binnen om de spullen te pakken die in de schuur stonden. De mensen binnen aan de keukentafel dachten dan, we brengen het er nog goed van af, maar ondertussen waren wij al met de buit weg.”

In de jaren 80 wordt het slepen steeds minder. De boeren verdwijnen met mondjes maat uit het dorpsbeeld, maar de traditie gaat nog door. Aangevuld met het melkbusschieten. “Een traditie wat ook weleens voor kwam was het wit kalken van ramen. In de jaren 50-60 kwam dat ook wel voor en die traditie haalden we in de jaren 80 ook wel uit de kast. Vaak zag je dan in een hoekje van het raam een hoofd voorbij komen en wij snel verder kalken. Een machtig mooi gezicht.” Mijn opa een paar jaar ouder stond nu het raam schoon te maken. Was het kattenkwaad of baldadigheid. In de ogen van de jeugd kattenkwaad, maar de ouderen zagen het vast als baldadigheid. Daar ligt ook vaak de kloof tussen de jeugd en de ouderen.

Een hele fijne jaarwisseling gewenst.