Hulp aan vluchtelingen uit Oekraïne wordt verhelderd

(door Maarten van Gemert)  
KAMPEN – De oorlog in Oekraïne duurt voort. Daarmee ook het verblijf in Nederland van veel vluchtelingen uit Oekraïne. Volgens burgemeester Sander de Rouwe vraagt dat om ”vooruitkijken en regie nemen”. De ’normalisering’ van hun aanwezigheid vraagt om integratie en minder vrijblijvendheid.

In opdracht van de gemeente heeft een onderzoeksbureau vier scenario’s op een rijtje gezet. Het rapport van Andersson Elffers Felix (AEF) moet bijdragen aan toekomstperspectief voor de opvang van Oekraïners. Samen met de kerken in Kampen, die als eerste in Nederland Oekraïners opving, werkt de gemeente aan helderheid voor de langere termijn. De vluchtelingen wordt gevraagd bij te dragen aan de samenleving en zelf de broek op te houden.

Bijdrage
De gemeente spreekt over een ”volgende fase”. In de woorden van De Rouwe: „Er is geen zicht op vrede en dat vraagt om helderheid richting de Oekraïners over waar ze wel en niet op kunnen rekenen vanuit gemeente en Rijk èn betrokkenheid van hun kant over hun bijdrage aan onze samenleving.” Werkende Oekraïners zullen een eigen bijdrage gaan betalen als het aan de Rijksoverheid ligt.
De hulp aan Oekraïense vluchtelingen wordt minder vrijblijvend. Actief integreren moet de norm zijn. „We zijn sociaal voor wie mee kan doen maar kunnen niet accepteren wanneer men zelf niet mee wil werken”, zegt De Rouwe. Hij vertelt dat vluchtelingen uit Syrië soms beter geïntegreerd zijn dan uit Oekraïne. Dit vloeit voort uit het feit dat Oekraïne wordt beschouwd als een Europees land waardoor de eis tot integratie vervalt.

Aanbevelingen
AEF komt met vier aanbevelingen. Om voorbereid te zijn op de toekomst, adviseert het bureau de gemeente proactief te blijven maar wel een gezamenlijke visie te ontwikkelen samen met het maatschappelijk middenveld. Vervolgens zou de gemeente moeten anticiperen op een permanent verblijf van een aanzienlijk deel van de Oekraïense vluchtelingen. Ook zou ze moeten anticiperen op een eventueel wegvallen van de bijdrage van de kerken. Hierin speelt ook de vierde aanbeveling ene rol: bouw aan (het behoud van) draagvlak.

Behandeling
Vanuit de ontstane hulporganisaties reageert Marleen Kragt positief en met begrip: „Een helder perspectief helpt ons bij de begeleiding en onze motivatie. We moeten Oekraïners niet anders behandelen dan andere inwoners. Ze moeten meedoen én meebetalen. Dan kunnen ze op begrip van de samenleving blijven rekenen.”
Ook Jonathan de Vries bevestigt dat ”meebetalen erbij hoort”. Plus helderheid over wat het leven voor Oekraïners als ’normale’ inwoner inhoudt. „Bovendien,” vult hij aan, „als onze werkende gasten gaan meebetalen aan hun opvang, komt er meer financiële ruimte voor de hulpverlening in Oekraïne.”

Onzekerheid
De toekomst van de opvang van Oekraïners in Nederland is met onzekerheden omgeven, volgens het onderzoeksbureau AEF. De omvang van de Oekraïense gemeenschap in Nederland neemt toe. De toekomst van de opvang is deels afhankelijk van de voortgang van de oorlog. Het lijkt onwaarschijnlijk dat de situatie binnenkort ingrijpend verandert. Genoeg reden voor de gemeente om klare wijn te willen schenken. Heldere wijn. Dat houdt onder andere in dat voor niets de zon opgaat. Dat geldt in Oekraïne als ook in Nederland.

Bij onderlinge contacten zijn vertaalapps en -websites een welkom hulpmiddel (foto: Maarten van Gemert)

Initiatieven
Naast vervoer naar Nederland en huisvesting in IJsselmuiden, Grafhorst en Kampen, kwamen er tal van initiatieven van de grond om Oekraïners daar en hier te helpen. Een willekeurige greep daaruit:
• Nieuwe initiatieven voor Oekraïense medemens blijven opborrelen
• Hulp voor bevolking Oekraïne vanuit Open Hof (video)
• Kampenion introduceert tafeltennisrobot voor Oekraïners
• Gevluchte Oekraïense jongeren steken de handen uit de mouwen
• Kamerlid Stieneke van der Graaf (CU) verkent de barmhartigheid van de Kamper samenleving
• IJsselmuiden en Grafhorst bieden Oekraïense vluchtelingen onderdak en goederen in overvloed
..