Vijftigjarig Arise doorleeft muziek in alle facetten

KAMPEN - Als je vijftig bent is het best bijzonder om jezelf nog een keer opnieuw uit te vinden. Toch is dat het geval bij het koor Arise dat dit jaar een halve eeuw bestaat. Verantwoordelijk voor deze revival is de jonge dirigent Sander van den Houten. Zijn interpretatie van de Hohe Messe, een meesterwerk van Bach, is voor de koorleden weer een heel nieuwe ervaring. De uitvoering van de Hohe Messe is op 16 november in de Buitenkerk.

Eerder al, namelijk op 7 september, geeft Arise vanaf 16.30 uur in de Nieuwe Kerk een inloopconcert dat door iedereen kan gratis kan worden bijgewoond. Dit concert is aansluitend op een besloten middag voor huidige en oude koorleden. 

Twee keer de juiste man

De koorleden Ria Weerdmeester en Gerard de Graaf prijzen zich gelukkig dat ze in Van den Houten de juiste man hebben gevonden. Arise heeft daarmee in haar bestaan twee keer geluk gehad. Want met grondlegger Wolfried Kaper van het huidige Arise had het Kamper koor een dirigent en componist aan het hoofd die even begenadigd was als geliefd. Zijn plotse overlijden in juli 2021 bracht het koor in shock. Gerard: “Ik werd er over gebeld toen ik onderweg was naar Italië. Op dat moment reed ik net ter hoogte van Einsiedeln in Zwitserland, een plaats met een kloosterkerk waarmee Wolfried een bijzondere band had.”

Noem het synchroniciteit. Het maakte de klap alleen niet minder hard. Ria: “Het scenario om als koor te stoppen is ter sprake gekomen. Wolfried noemde Arise ‘mijn koortje’. Hij nam vijftig jaar geleden een koor over van zijn moeder en legde de basis voor Arise. Wolfried was dermate verweven met ons koor dat je niet kon spreken van een werkgevers- en werknemersrelatie zoals je die normaal gesproken hebt als je een dirigent inhuurt. Het was veel meer dan dat.”

Tegelijkertijd kwamen de koorleden van Arise al snel tot het besef dat ze door wilden. Gerard: “Om op deze manier te stoppen vonden we toch geen optie. Al vrij snel kwamen we uit bij Sander, een bekende van het koor.” Ria vult aan: “Wat enorm meehielp was dat er een klik bleek te zijn met onze repetitor Jos Mulder, die vanaf het begin heeft samengewerkt met Wolfried.”

Gedeelde passie in eigen stijl

Bovendien bleek Sander enerzijds een muzikaal leider met een heel eigen stijl, maar anderzijds ook weer een beetje op Wolfried te lijken. “Net als Wolfried verdiept Sander zich helemaal in de historie van een muzikaal stuk en de componist die het schreef”, aldus Gerard. Muzikaal gezien legt Sander nieuwe accenten. Gerard. “In de Hohe Messe zitten vijf stemmen die een thema vertolken die hij er prominent en op een eigen manier laat uitkomen.”

Terugblikkend op een halve eeuw Arise valt op dat het koor een metamorfose doormaakte. Destijds werd het opgericht als gospelkoor. Het eerste muziekstuk dat de koorleden destijds zongen was ‘Wasn’t it a Mighty Day’, een kerstlied. Gaandeweg transformeerde Arise van een gospelformatie in een koor dat zich toelegde op klassieke muziek. Daarbij wereldberoemde werken vam Bach, Handel en Mozart vertolkend.

Het nummer ‘Wasn’t it a Mighty Day’ zal ook klinken tijdens het inloopconcert. “Laten we er weer een geweldige dag van maken”, zegt Ria met gevoel voor understatement. Daarna volgens andere stukken uit de geschiedenis van Arise waardoor het concert dus een soort tijdmachine wordt. Behalve gospel en klassiek zijn er stukken die door Kaper als componist zelf zijn geschreven.

Niet zwelgen in nostalgie

Hoewel Ria en Gerard er erg naar uitzien naar deze trip Down Memory Lane is het wel eenmalig. Zwelgen in nostalgie doen ze niet. Gerard: “We hebben ons als koor echt toegelegd op klassiek en dat is wat bij ons past.” Ria is dat met hem eens. Lachend: “Ik denk als we nu een gospelconcert zouden geven je de klassieke invloeden door de gospel heen hoort. Overigens zouden we het wel kunnen. We hebben in het verleden wel meer gevarieerd en bijvoorbeeld ook close harmony gezongen.”

Dat is niet de meest makkelijke techniek van zingen. Kwaliteiten waren en zijn er echter genoeg bij Arise. Gerard constateert daarbij dat het koor zelfs nog weer aan nieuw elan heeft gewonnen. “In de afgelopen periode hebben we een aantal jongere koorleden bij gekregen. De jongste is in de twintig en verder zijn er eveneens dertigers en veertigers. Ja, dat is best in bijzonder in deze tijd. Zeker ook voor een koor dat zich helemaal heeft toegelegd op klassiek waarin we tamelijk uniek zijn. Het mooie is dat we qua type zangers echt goed in balans zijn.”

Zonnige toekomst

Tel daarbij op dat Arise het zich nog steeds kan permitteren om eens in de zo veel tijd een groot werk als de Hohe Messe op te voeren en de toekomst ziet er zonnig uit. Rest de vraag wat in een halve eeuw Arise het meest beklijft. Die vraag kunnen Ria en Gerard niet beantwoorden. Hoogtepunten? Het zijn er zo vele geweest. Toch is er eentje die al snel naar boven komt. Dat is de grote Matthäus-Passion die Arise opvoerde in Waanders in de Broeren in Zwolle. De sfeer in de kerk annex boekenzaak was heel bijzonder.

Over de passion zelf, geschreven door niemand minder dan Bach, liet Kaper destijds optekenen dat in geen enkel ander stuk de grote-waarom vraag zo intens doorklinkt. ‘Waarom is dit gebeurd? Waarom was dit nodig?’ Vragen die opkomen bij het lijdensverhaal van Jezus Christus. Kaper had daar als geen ander over nagedacht in het besef dat je muziek ten volle moet doorleven. Van den Houten zet die traditie voort. Op zijn geheel eigen manier en ook dat is Arise op het lijf geschreven. 

Het inloopconcert op 7 september is gratis toegankelijk en kan door iedereen (zonder opgave vooraf) worden bijgewoond. De jubileummiddag die eraan vooraf gaat is alleen voor (oud) leden en muzikanten. Hiervoor is aanmelden wel noodzakelijk. Dat kan door een mail te sturen naar arise50jaar@arisekampen.nl.