Katten geportretteerd als ikonen
· leestijd 2 minuten Algemeen
(door Maarten van Gemert)
KAMPEN – In een hoek van de expositie ’Eigentijds’ heeft Annemarie Maenen in het Ikonenmuseum haar portrettengalerij van katten gepresenteerd aan hun baasjes. De portretjes zijn geen ikonen maar ze zijn wel geschilderd volgens dat procedé. En profile heeft Maenen 22 katten vastgelegd uit haar vriendenkring. Als ode aan die vriendschappen.
Een aantal van die vrienden was aanwezig om het resultaat van Maenens noeste arbeid te bewonderen. De in Utrecht woonachtige ikonenschilderes is vorig jaar in het bestuur gestapt van de Alexander Stichting die het Ikonenmuseum aan de Botermarkt beheert. En passant introduceerde Maenen aan haar vrienden het Ikonenmuseum en de expositie ’Eigentijds’.
Katten
Dieren komen niet vaak separaat voor op ikonen en katten al helemaal niet. Meestal verschijnen dieren op ikonen als ze samen met ’hun’ heilige afgebeeld worden. Sommige heiligen worden vaak samen met een specifiek dier gezien, zoals de heilige Antonius vaak vergezeld wordt door een zwijn. De ikoon met een kat die naast de portretjes ligt, is een productie van Maenen: „Het was een kwestie van tijd voor ik mijn twee favoriete schilderonderwerpen zou combineren – een ikoon met een kat.” Het werd een eigen versie van de Britse non Julian Norwich met een kat liggend voor haar.
Op de 25 schilderijtjes staan naast de 22 katten ook twee honden en een dubbelportret van twee konijnen. Alle zijn gegroepeerd rondom Mo die in het midden ligt. Dat is de eigen kat van Maenen die zich moest verontschuldigen voor de opening omdat hij geblesseerd was. Met die kwinkslag kwamen de eerste anekdotes op tafel die voor de aanwezigen en andere kattenbaasjes overbekend zijn.
Eerbetoon
Met de situering van de vierkante schilderijtjes rondom één rond schilderijtje, en de invalshoek van opzij, volgt Maenen het voorbeeld in Skagen (Denemarken) dat haar inspireerde. Daar bestond van 1870 tot 1910 een kunstenaarskolonie die elkaar portretteerden als eerbetoon aan hun vriendschap. Vorig jaar was Maenen daar en besloot toen als ode aan die kolonie haar vrienden te vragen hun huisdieren te mogen schilderen. Ze heeft daarbij het procedé gevolgd dat gebruikelijk is voor ikonen, zoals werken met zeven lagen en van donker naar licht.
Pas sinds 2010 heeft Annemarie Maenen (1981) een passie voor ikonen. Op vakantie liep ze kerken binnen in Moskou en Sint-Petersburg waar ze getroffen werd door het op ikonen afbeelden van heiligen. Een jaar later volgde ze, terug in Nederland, een cursus ikonen schilderen, zoals die ook bij Ikonenmuseum Kampen gegeven wordt. In 2017 leerde ze Kampen en het Ikonenmuseum kennen. Zeven jaar later trad ze toe tot het bestuur van de Vrienden van het Museum en een jaar later tot de Alexander Stichting.
Eigentijds
De kattententoonstelling staat in de zalen van de expositie ’Eigentijds’. Deze duurt tot eind september en toont hedendaagse ikonen. Ook nu nog zijn er ikonenschilders, een vaardigheid uit de middeleeuwen die je op diverse plekken kunt leren. Bij de presentatie was ook Monique Meyer aanwezig, die in de Eekafabriek in IJsselmuiden haar atelier heeft. Zij heeft ooit in Den Haag dezelfde leraar gehad als Annemarie Maenen. Op de expositie ’Eigentijds’ vertellen Nederlandse ikonenschilder over hun drijfveren en laten ze hun werk zien.
Dat geldt dus ook voor de kattenschilderijtjes van Annemarie Maenen, volgens het aloude procedé van ikonen schilderen. Met een nauwgezetheid waarbij zelfs alle zwarte katten zich nog weten te onderscheiden. Zeker voor de baasjes. De eerste bezoeker was een kat die spontaan binnen kwam wandelen en meteen naar de zaal liep.
Met de kattententoonstelling laat Annemarie Maenen zien hoe een idee vanuit het noordelijkste puntje van Denemarken kan overwaaien naar Utrecht en vervolgens naar Kampen. Te weten naar het Ikonenmuseum aldaar.
