Handelsgeest herleeft tijdens Hanzejaar 2023: Kampen pakt onder andere uit met LEGO-tentoonstelling

Negen steden in Overijssel en Gelderland staan in de belangstelling tijdens het Hanzejaar 2023. In Kampen haken ondernemers enthousiast aan. ,,De Hanze werd glorieus door de innoverende ondernemers van destijds en eigenlijk is dat nog altijd zo’’, zegt wethouder Bas Wonink.

Wethouder Wonink. - Foto: Tennekes

Tafels in de Gouden Zaal in Stedelijk Museum Kampen liggen bezaaid met LEGO waar kinderen vrolijk in graaien. De bouwwedstrijd op 1 april op de openingsdag van het Hanzejaar 2023 was een samenwerking tussen het museum en ondernemer uit de binnenstad Michiel de Groot. Het was een voorproefje op de tentoonstelling ‘Hanze Steenrijk: een tijdreis met modellen van LEGO stenen’ die vanaf oktober in het Stedelijk te zien is. ,,We nemen de reizende tentoonstelling over uit Lübeck’’, zegt museumdirecteur Nynke van der Wal. ,,Te zien zijn zes diorama’s van Hanzesteden met activiteiten uit die tijd, alles gebouwd door een ‘LEGO meister’ uit Duitsland.’’ Onder meer te zien is een kogge die aan een kade is aangemeerd. ,,Een van de winnaars van de bouwwedstrijd maakte ook een kogge. Zelfs met een scheef kasteel achterop, iets dat een kind niet snel ziet’’, zegt Michiel de Groot met zekere bewondering.

Kampen nabouwen met LEGO 

Kampen staat niet op de diorama’s afgebeeld, maar de directeur en De Groot hebben daar wel een oplossing voor. ,,Wie weet wat er tijdens de tentoonstelling nog wordt gebouwd door bezoekers?’’ vraagt Van der Wal zich af. ,,Ik heb stiekem het idee heel Kampen mee te laten bouwen. Laat iedereen thuis met zijn of haar eigen LEGO iets uit de stad nabouwen’’, voegt De Groot toe. De tentoonstelling is zeker niet alleen voor kinderen, zegt hij. In zijn speelgoedwinkel wordt de helft van alle LEGO aan volwassen bouwers verkocht. Beide initiatiefnemers noemen de samenwerking tussen een museum en een winkelier uniek. De lijntjes tussen culturele instellingen, ondernemers en de gemeente zijn in Kampen heel kort, zeggen beiden. ,,Ieders idee is even welkom’’, zegt De Groot enthousiast. ,,Meerdere steden zijn hier al op bezoek geweest om te leren hoe wij dat doen.’’ 

Middeleeuwse Hanze

De LEGO-tentoonstelling en eerder de bouwwedstrijd zijn onderdeel van het Hanzejaar 2023 waarin Hanzesteden Kampen, Deventer, Doesburg, Elburg, Harderwijk, Hasselt, Hattem, Zutphen en Zwolle het ‘800-jarig gedachtegoed’ van de Hanze vieren. Met de Hanze wordt het middeleeuwse handelsverbond bedoeld tussen vele steden in onder meer Duitsland, de Baltische Staten, Engeland, België en Nederland. De voornaamste Nederlandse Hanzesteden lagen toen langs de IJssel met een hoofdrol voor Kampen. ,,Het is een fascinerende geschiedenis van vriendschap, van elkaar iets gunnen en van verbonden sluiten. Reizigers en handelaren langs deze Hanzesteden ontvingen elkaar doorgaans hartelijk. Dit Hanzejaar past goed bij dat imago’’, zegt wethouder Bas Wonink. In het Hanzejaar zijn in de negen steden diverse evenementen te bezoeken waarbij een belangrijke rol is weggelegd voor ondernemers. ,,De Hanze werd glorieus door de innovatie van ondernemers van destijds en eigenlijk is dat nog steeds zo.’’

De Schepenzaal

Dat aloude netwerk maakte ook dat Kampen als enige Nederlandse stad de LEGO-tentoonstelling rond de Hanze kan tonen. ,,Het werd ons aangeboden door het Europäisches Hansemuseum Lübeck’’, zegt Van der Wal, verwijzend naar de in de middeleeuwen belangrijkste Hanzestad. Deze tentoonstelling is overigens niet het enige dat het museum aan de Hanze doet. ,,Zie ons belangrijkste collectiestuk: de Schepenzaal. De Hanze is hier altijd te zien en te voelen en dat geldt eigenlijk voor de hele stad. Het wegenpatroon van de binnenstad is sinds die tijd vrijwel ongewijzigd gebleven.’’ 

 Foto: Tennekes

Kontor Tripel

Vijf brouwerijen uit evenzoveel Hanzesteden haakten ook aan bij het Hanzejaar en brouwden samen de Kontor tripel. Brouwerij De Wereld uit Kampen was een van die vijf. De naam van het bier verwijst naar de titel die een handelshuis in die tijd had. De vijf brouwers hebben alles samen gedaan, van ontwikkeling van het recept tot het brouwen en vullen van de fusten en flessen. ,,We hebben 2.000 liter gebrouwen en beginnen binnenkort met een tweede partij van opnieuw 2.000 liter’’, zegt David Lemstra van De Wereld. De samenwerking heeft ook geleid tot het Hanzeverbond bestaande uit de brouwerijen uit Kampen, Arnhem, Zutphen, Zwolle en Deventer. ,,Deze samenwerking is er ook om van elkaar te leren en de lol van het brouwen te delen.’’ Mogelijk komt het verbond later dit jaar met nog een nieuw biertje op de markt. Kontor wordt al in Proef- & Eetlokaal De Stomme van Campen getapt. De reacties zijn goed, zegt Lemstra. ,,Het is een goed doordrinkbare tripel geworden. Een glas nodigt uit om nogmaals te toosten.’’

Reuring in de stad

,,De brouwers hebben met de Hanze meteen een sterk merk te pakken’’, zegt wethouder Wonink over deze samenwerking. ,,Zij hebben het vernuft en de creativiteit om dit samen met anderen te doen. Het is net als in de Hanzetijd het gebruik maken van handelsgeest, innovatie en de kracht van ongebruikelijke of onverwachte samenwerking.’’ Het inhaken door ondernemers als Michiel de Groot en David Lemstra in dit Hanzejaar 2023 zorgt voor reuring in de stad, zegt de wethouder. ,,De negen Hanzesteden tonen wat ze aan rijke geschiedenis te bieden hebben. Je hoeft niet elke keer in het vliegtuig te stappen om een indrukwekkend weekend mee te maken.’’

Hanzejaar 2023

De tentoonstelling ‘Hanze Steenrijk: een tijdreis met modellen van LEGO stenen’ is vanaf 5 oktober tot en met februari 2024 te zien in Stedelijk Museum Kampen, zowel aan de Oudestraat als in de voormalige synagoge. De expositie wordt door kinderen geopend en is voor bezoekers onder de 18 jaar gratis. Het is een van vele evenementen tijdens dit Hanzejaar, voegt citymarketeer Roeland Tameling toe. Een van de hoogtepunten wordt het Hanzefest XL op 25 en 26 augustus op het Van Heutszplein. ,,Dan liggen er historische schepen aan de IJsselkade en doen we een wereldrecordpoging knopen leggen.’’ Voor ondernemers uit diverse Hanzesteden is er de Hanze Trade Summit op 7 en 8 september in Deventer. Op 14 oktober is er een ‘24 uur Hanze’ met Museumnacht en in de laatste negen dagen van het jaar worden met Kleur de Hanze meerdere gebouwen uitgelicht in kleuren die bezoekers of kunstenaars zelf digitaal hebben uitgekozen.