Toenemende preventie voorkwam dramatische binnenstadbrand niet
· leestijd 2 minuten Algemeen(door Maarten van Gemert)
KAMPEN – De opknapbeurt van een monumentaal familiegraf op de begraafplaats in IJsselmuiden riep vorige maand een ingrijpende binnenstadbrand van zeventig jaar geleden in herinnering. Over het familiegraf is inmiddels meer bekend geworden. Als ook over de dramatische gebeurtenis zelf die landelijk nieuws werd. De Telegraaf startte zelfs een inzamelingsactie voor de kinderen die het inferno overleefden.
De brand in de Klokkensteeg op vrijdag 11 april 1952 legde de woning van de familie Breuker in de as. Eén kind van het gezin wist zich te redden en zijn latere kleindochter heeft met hulp van de gemeente het familiegraf op de Algemene Begraafplaats opgeknapt. Enkele lezers reageerden op het artikel in deze krant met aanvullende informatie.
Grafsteen
In de inmiddels overeind gezette en schoongemaakte grafsteen ziet de goede kijker gebeeldhouwde vlammen. De steen is destijds geschonken door Steenhouwerij Van Ommen aan de nabestaanden. Kleinzoon Michiel vertelt dat zijn opa Egbert van Ommen de grafsteen heeft gemaakt en geplaatst. De zuil in het midden is gebeeldhouwd door Jan de Bruin.
Op de grafsteen staan alle namen van de acht gezinsleden die omkwamen. Drie dochters waren getrouwd en uit huis, waarvan één een jaar eerder was overleden. Drie kinderen verbleven in sanatorium Zandhove bij Zwolle vanwege tbc. De twaalfjarige Koos Breuker overleefde als enige de brand doordat zijn negentienjarige broer hem door een gat in het dak tilde. Zelf zakte Arnoldus daarbij door de vloer. Moeder werd met de acht maanden oude Andree in haar armen gevonden in de bedstee.
Landelijk nieuws
Tot in de overzeese gebiedsdelen haalde de ramp in de binnenstad van Kampen de kranten. Televisie stond nog in de kinderschoenen en vijf jaar later werd door het Amerikaanse Ministerie van Defensie nog maar de eerste aanzet van ons huidige internet gegeven. De Telegraaf wist desondanks toen al een geslaagde inzamelingsactie op te zetten. Er werden veel acties gehouden zoals bijvoorbeeld ook door het bestuur van Ajax dat zijn junioren tijdens het Paastournooi een collecte liet houden voor de slachtoffers.
Theo (Koos) Breuker werd bij de brand in de dakgoot aangetroffen en door de buren, met een ladder en slechts een brandwond aan de hand, naar beneden gehaald. Waarschijnlijk konden de andere kinderen noch het gat in de dakpannen, dat Koos had gemaakt, noch het achterraam bereiken door de snelle brand- en rookontwikkeling. Theo Breuker is vervolgens opgegroeid bij een zus buiten Kampen. Hij vertelt dat hij dankzij de actie een opleiding kon gaan volgen om het leven weer op te pakken.
“Door dit dak wist Koos Breuker te ontvluchten aan de moordende vlammen” (bron: Het Parool)
Brandweer
Ondanks de lof voor de inzet van de politie en de brandweer in de rampzalige nacht, was het huis in de nauwe steeg niet meer te redden. De woning zou de status van ”onbewoonbaarheid” benaderd hebben en daarmee kwam er aandacht voor slechte huisvesting. ”Woningellende door het, ook buiten Kampen, in stand houden van krotwoningen”, zoals de Telegraaf het beschreef.
Dit in weerwil van de toenemende aandacht voor brandpreventie en maatregelen sinds de middeleeuwen. De geschiedenis van branden in Kampen voert terug tot het (bijna) oudste huis van Kampen dat aan het einde van de veertiende eeuw afbrandde. Dit had op dezelfde plaats het eerste huis van Kampen uit 1164 vervangen.
De ramp in de Klokkensteeg leidde in 1953 tot de aanstelling van de eerste twee beroepskrachten bij de Kamper brandweer. Hierover en over andere grote branden die Kampen heeft gekend, vertelt cultuurZIEN tijdens haar stadswandeling op Tweede Pinksterdag. Dan komen er verhalen langs zoals die van de Klokkensteeg. Kleindochter Melissa van Velthoven hoopt dat ze verteld blijven worden als eerbetoon aan de slachtoffers en nabestaanden waaraan het monumentale familiegraf herinnert.
